Πώς να φτιάξετε ένα υάλωμα

Πριν ξεκινήσετε

Για να φτιάξετε ένα υάλωμα, ζυγίζετε πρώτες ύλες σε σκόνη (αλεσμένα ορυκτά, πηλούς και φρίτες, δηλαδή γυαλί που φτιάχνεται σε εργοστάσιο και αλέθεται σε σκόνη) σύμφωνα με μια συνταγή και τις αναμειγνύετε με νερό σε υγρό υάλωμα, ένα πυκνό υγρό από σκόνη που αιωρείται στο νερό. Μετά το κοσκινίζετε, ρυθμίζετε την πυκνότητά του και το δοκιμάζετε στον δικό σας πηλό πριν το εμπιστευτείτε σε ένα κομμάτι. Κάθε αριθμός σε αυτόν τον οδηγό είναι σημείο εκκίνησης: η σωστή ποσότητα νερού, η σωστή πυκνότητα και το σωστό κόσκινο για το υάλωμά σας είναι αυτά που δείχνουν οι δοκιμές σας, οπότε σημειώνετε τι κάνετε και τι αποτέλεσμα παίρνετε.

Τι χρειάζεστε

• Μια ζυγαριά που δείχνει 0,01 g, για δοκιμές και χρωστικές, και μια μεγαλύτερη για παρτίδες σε κιλά.
• Δοχεία με καπάκι: χαμηλά για τα ξερά υλικά, κουβάδες για το υάλωμα. Ο Derek Au φυλάει τα δοκιμαστικά υαλώματα σε δοχεία για σούπα με καπάκι.
• Μια καθαρή σέσουλα για κάθε υλικό, ώστε να μην περνά ποτέ σκόνη από το ένα υλικό στο άλλο.
• Ένα εργαλείο ανάμειξης: ένα δράπανο με αναδευτήρα ή, για μικρές δοκιμές, ένα μπλέντερ που το κρατάτε μόνο για υαλώματα. Αν δεν έχετε τίποτε άλλο, κάνει και ένας αυγοδάρτης.
• Κόσκινα, που στο Ηνωμένο Βασίλειο πωλούνται ως sieves και lawns: 80 mesh, και επιπλέον 100 ή 120 mesh για υαλώματα με χρωστικές.
• Ένας ογκομετρικός κύλινδρος ή μια σύριγγα των 100 mL, για τη μέτρηση του ειδικού βάρους.
• Ετικέτες, ένας αδιάβροχος μαρκαδόρος και ένα σημειωματάριο, ή οι σημειώσεις και τα ημερολόγια ψησίματος του Glazecalc.
• Δοκιμαστικά πλακίδια από τον πηλό στον οποίο θα περάσετε το υάλωμα.
• Μάσκα προστασίας της αναπνοής, λαστιχένια γάντια, ένα σφουγγάρι και μια σφουγγαρίστρα.

Αγορά υλικών

Πού να αγοράσετε

Οι κεραμίστες αγοράζουν από καταστήματα ειδών κεραμικής, που πουλούν πηλό, πρώτες ύλες υαλωμάτων και εργαλεία. Ο πίνακας δείχνει μερικά για τη χώρα σας, το καθένα ελεγμένο στον δικό του ιστότοπο, και μπορείτε να επιλέξετε άλλη χώρα για να δείτε τα καταστήματά της. Τα διαθέσιμα προϊόντα αλλάζουν, οπότε ελέγξτε πριν παραγγείλετε. Μεγάλοι παραγωγοί όπως η Sibelco και η Imerys πουλούν στη βιομηχανία. Οι κεραμίστες αγοράζουν τα υλικά τους μέσα από καταστήματα σαν αυτά. Για άλλα μέρη, ο ιστότοπος αναφοράς για την κεραμική Digitalfire διατηρεί κατάλογο καταστημάτων.

Πόσο να αγοράσετε

Το συνηθισμένο σακί είναι 50 lb (22,7 kg) στις ΗΠΑ και 25 kg (55 lb) αλλού, οπότε τα δύο είναι σχεδόν ίδια. Πολλά καταστήματα πουλούν επίσης συσκευασίες των 1, 2,5 ή 5 kg (περίπου 2,2, 5,5 ή 11 lb) για δοκιμές. Το Glazy, η ανοιχτή βάση δεδομένων συνταγών, συμβουλεύει να αγοράζετε σε ολόκληρα σακιά τα υλικά που χρησιμοποιείτε σταθερά (άστριο, πυριτικό, καολίνη, ανθρακικό ασβέστιο και, για τη μέση θερμοκρασία, φρίτα), που συχνά είναι 20 έως 30% φθηνότερα. Αγοράζετε τις χρωστικές, δηλαδή τα οξείδια μετάλλων και τα στέιν (έτοιμες, προψημένες χρωστικές) που χρωματίζουν ένα υάλωμα, σε μικρές ποσότητες: οι περισσότερες χρησιμοποιούνται σε ποσοστό κάτω από 5%. Οι ενδεικτικές λίστες αγορών του Glazy έβγαιναν περίπου 515 $ για τη μέση θερμοκρασία και 397 $ για την υψηλή, σε τιμές ΗΠΑ.

Ένα αρχικό σετ

Η κύρια λίστα του Glazy για κάθε θερμοκρασία είναι: πυριτικό, καολίνης, άστριος, ανθρακικό ασβέστιο, οξείδιο του ψευδαργύρου, και δολομίτης ή ταλκ. Τα περισσότερα υαλώματα μέσης θερμοκρασίας (κώνοι Orton 5–6) χρειάζονται επίσης βόριο, συνήθως από φρίτα, την οποία το Glazy χαρακτηρίζει «σταθερή και λιγότερο διαλυτή από τα ωμά βορικά». Το σετ παρακάτω είναι δική μας πρόταση, βασισμένη στη λίστα του Glazy και σε μια λίστα από φόρουμ. Ο οδηγός για τις βασικές αρχές των υαλωμάτων εξηγεί τι κάνει κάθε υλικό.

Τεχνικά δελτία και δελτία δεδομένων ασφαλείας

Ζητήστε δύο έγγραφα για κάθε υλικό. Το τεχνικό δελτίο (TDS) δίνει τη χημική ανάλυσή του: το ποσοστό κάθε οξειδίου στη σκόνη, κατά βάρος. Το Glazecalc δουλεύει με αυτές τις αναλύσεις, και μπορείτε να προσθέσετε ένα υλικό από την ανάλυση ενός προμηθευτή στη σελίδα Υλικά. Το δελτίο δεδομένων ασφαλείας (ΔΔΑ) λέει πώς να χειρίζεστε την ωμή σκόνη. Κρατήστε κάθε ΔΔΑ και διαβάστε το πριν από την ανάμειξη.

Οι αναλύσεις είναι μέσοι όροι, όχι υποσχέσεις. Η Valentine Clays τυπώνει στο τεχνικό δελτίο του πυριτόλιθού της «ΜΕΣΕΣ ΤΙΜΕΣ. ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ», και οι αναλύσεις του Glazy για τον Custer feldspar από διαφορετικές χρονιές κυμαίνονται από περίπου 68,5% έως 72,4% πυριτικό. Προτείνουμε να γράφετε στα αρχεία σας τον αριθμό παρτίδας (Lot, τον κωδικό παραγωγής) κάθε σακιού, ώστε να μπορείτε να καταλάβετε αν μια αλλαγή σε ένα δοκιμασμένο υάλωμα οφείλεται στο υλικό.

Η HSE προειδοποιεί ότι το κρυσταλλικό διοξείδιο του πυριτίου «μπορεί να αναγράφεται λανθασμένα ως “άμορφο διοξείδιο του πυριτίου”». Και ένα ΔΔΑ αφορά τη σκόνη, όχι το κομμάτι: δεν λέει τίποτα για το αν ένα ψημένο υάλωμα είναι κατάλληλο για επαφή με τρόφιμα. Μόνο μια εργαστηριακή δοκιμή απελευθέρωσης μετάλλων στο ψημένο κομμάτι μπορεί να το δείξει.

Τα ονόματα αλλάζουν, οπότε αγοράστε με βάση τη χημεία

Οι εμπορικές ονομασίες έρχονται και φεύγουν καθώς κλείνουν τα ορυχεία. Ο Custer feldspar, που εξορυσσόταν στη Νότια Ντακότα για περισσότερα από 75 χρόνια, εξαντλήθηκε στα τέλη του 2023. Όταν το Clay Art Center πέρασε στον G-200 AU και στον Mahavir, περίπου τα μισά υαλώματά του χρειάστηκαν διόρθωση. Ούτε ο G-200 ούτε ο G-200 HP κυκλοφορούν πια, και η Laguna εισάγει τώρα τον Mahavir, που η χημεία του είναι κοντά σε αυτή του G-200.

Το Gerstley Borate, ένα φυσικό ορυκτό βορίου που υπάρχει σε πολλές παλαιότερες συνταγές, είναι δυσεύρετο από τότε που έκλεισε το ορυχείο του το 2000, αν και η New Mexico Clay ανέφερε τον Νοέμβριο του 2025 ότι η Laguna διέθετε «Gerstley Borate Original». Οι πηγές διαφωνούν για το Gillespie Borate ως υποκατάστατο. Ο παραγωγός του το πουλά ως υποκατάστατο λίβρα προς λίβρα. Το Berkeley Potters Studio λέει ότι «δεν είναι άμεσο υποκατάστατο», και το Digitalfire διαπίστωσε ότι άλλαξε το χρώμα ενός υαλώματος. Η ασφαλής επιλογή είναι να συγκρίνετε τα δύο με βάση τα οξείδιά τους και μετά να κάνετε δοκιμή.

Τα ονόματα διαφέρουν και από τόπο σε τόπο. Στη Βόρεια Αμερική, οι λέξεις flint (πυριτόλιθος), quartz (χαλαζίας) και silica (πυριτικό) σημαίνουν το ίδιο αλεσμένο πυριτικό, και το Digitalfire λέει ότι μάλλον δεν θα βρείτε πραγματικό πυριτόλιθο σε σκόνη στους προμηθευτές. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο πυριτόλιθος είναι ξεχωριστό προϊόν: της Valentine είναι πυρωμένο (ψημένο) πυριτικό. Και τα δύο είναι σχεδόν καθαρό πυριτικό, οπότε περιμένουμε να είναι κοντά, αλλά ελέγξτε την ανάλυση. Για τον καολίνη, το Glazy λέει ότι οι αντικαταστάσεις ένα προς ένα, όπως EPK στη θέση ενός China Clay, «συχνά δουλεύουν μια χαρά, ειδικά όταν οι ποσότητες είναι <10%».

Πολλές συνταγές αναφέρουν υλικά που πωλούνται σε μια χώρα και όχι σε άλλη. Ο παρακάτω πίνακας παίρνει κάθε υλικό της βιβλιοθήκης του Glazecalc που δεν πωλείται εκεί όπου αγοράζετε και βρίσκει, με βάση τις αναλύσεις, το πιο κοντινό υλικό του ίδιου είδους που πωλείται. Ο αριθμός δείχνει πόσο απέχουν τα δύο: τα γραμμάρια κατά τα οποία διαφέρουν τα οξείδιά τους μετά το ψήσιμο, ανά 100 g υλικού, αθροισμένα για όλα τα οξείδια. Με διαφορά έως περίπου 15 g, το ένα μπορεί συνήθως να πάρει τη θέση του άλλου σε μια πρώτη δοκιμή. Τα ονόματα περιέχουν τους κωδικούς των ίδιων των παραγωγών και των καταστημάτων, ώστε να μπορείτε να τα ζητήσετε με το όνομά τους.

Το Glazecalc συγκρίνει τα υλικά με βάση ό,τι δίνουν στο ψημένο υάλωμα, όχι με βάση το όνομα. Μια συνταγή με υλικό που δεν παράγεται πια δείχνει τι χρησιμοποιείται σήμερα. Η Πρόταση ποσοτήτων και σύγκριση υπολογίζει ξανά τις ποσότητες για ένα υποκατάστατο, και η Αντιστοίχιση με τα υλικά μου ξαναφτιάχνει τη συνταγή από τα υλικά του αποθέματός σας. Και οι δύο ταιριάζουν μόνο τα οξείδια μετά το ψήσιμο, οπότε δοκιμάστε πρώτα μια μικρή παρτίδα.

Αποθήκευση υλικών και υαλωμάτων

Ξερά υλικά

Φυλάτε τις σκόνες στεγνές, σε δοχεία με καπάκι που μένουν κλειστά όταν δεν παίρνετε υλικό. Το Glazy συνιστά αεροστεγή δοχεία. Προτιμήστε χαμηλά δοχεία αντί για βαθιούς κάδους: η HSE επισημαίνει ότι ένας βαθύς κάδος σας κάνει να σκύβετε μέσα του, και η σκόνη πέφτει από μεγαλύτερο ύψος. Βάλτε τα σε ράφι, ώστε να μπορείτε να σφουγγαρίζετε από κάτω. Το ανθρακικό νάτριο και το Cornish Stone τραβούν υγρασία από τον αέρα. Ένα μέλος φόρουμ κεραμικής τα στεγνώνει σε ταψί στους περίπου 50 °C (122 °F) και προειδοποιεί ότι οι λεπτοί κουβάδες μπογιάς μπορεί να ραγίσουν σε ένα παγωμένο γκαράζ. Προτείνουμε να φυλάτε τα διαλυτά υλικά (ανθρακικό νάτριο, βόρακα, ανθρακικό λίθιο και ωμά βορικά όπως το Gerstley Borate) σε αεροστεγή δοχεία και σε εσωτερικό χώρο.

Υαλώματα σε υγρή μορφή

Ένα υάλωμα στον κουβά δεν σταματά να αλλάζει. Τα ελάχιστα διαλυτά υλικά (νεφελίνα, ανθρακικό λίθιο, Gerstley Borate, κολεμανίτης, ανθρακικό στρόντιο και οι φρίτες γενικά) αλλάζουν με τον καιρό τη ροή του και μπορεί να σχηματίσουν μικρούς κρυστάλλους, ακόμα περισσότερο σε ζεστό χώρο. Το Gerstley Borate κάνει πηκτό το υγρό υάλωμα, «ακόμα και σε μικρότερα ποσοστά». Το καφετί νερό πάνω από ένα υάλωμα που έχει καθιζήσει είναι διαλυμένος σίδηρος: αδειάστε το και βάλτε στη θέση του καθαρό νερό. Να περιμένετε επίσης:

• Σκληρό ίζημα στον πάτο: ένα υάλωμα αναμεμειγμένο αρκετά πυκνό ώστε να μη χρειάζεται πρόσθετα συχνά καθιζάνει σε σκληρό στρώμα. Βοηθά να το αραιώσετε και να το κάνετε πηκτό (δείτε «Ειδικό βάρος»).
• Μυρωδιές, από μικρόβια που τρέφονται με κόλλες όπως η CMC. Ένα υάλωμα που μυρίζει μπορεί να χρησιμοποιηθεί, αν απλώνεται καλά.
• Πάγωμα: προστατέψτε τους κουβάδες από αυτό. Ξεπαγώστε έναν παγωμένο κουβά σε θερμοκρασία δωματίου και ελέγξτε τον για ραγίσματα.

Μην ξαναρίχνετε χρησιμοποιημένο υάλωμα στον κύριο κουβά και μη βουτάτε πινέλα μέσα σε αυτόν. Πριν χρησιμοποιήσετε ένα αποθηκευμένο υάλωμα, ανακατέψτε το, μετρήστε ξανά το ειδικό βάρος του και κοσκινίστε το αν έχει σβόλους ή κρυστάλλους.

Ετικέτες

Βάλτε ετικέτα σε κάθε κουβά, γραμμένη με αδιάβροχο μαρκαδόρο. Ο Zakin, σε άρθρο του για το Ceramic Arts Network, αναφέρει το όνομα του υαλώματος, την πλήρη συνταγή του μαζί με τις χρωστικές, τον κώνο, την ημερομηνία και, σε κοινόχρηστο εργαστήριο, τα αρχικά σας. Προτείνουμε να προσθέσετε το ειδικό βάρος-στόχο και τυχόν αγγλικό άλας ή CMC. Το Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Ώστιν (UT Austin) χρησιμοποιεί και χρωματικό κώδικα: πορτοκαλί κουβάδες για τη χαμηλή θερμοκρασία, λευκούς για τη μέση. Ένα υάλωμα χωρίς ετικέτα να το αντιμετωπίζετε σαν υάλωμα που μπορεί να περιέχει μόλυβδο, και μην το χρησιμοποιείτε σε σκεύη για φαγητό.

Ζύγιση

Ποσοστά και παρτίδες

Μια συνταγή δίνει κάθε υλικό ως ποσοστό του ξερού βάρους. Τα κύρια υλικά συνήθως αθροίζουν 100, ενώ οι χρωστικές συχνά προστίθενται επιπλέον. Για να φτιάξετε μια παρτίδα, την ποσότητα που αναμειγνύετε σε μία φορά, πολλαπλασιάστε κάθε αριθμό με το μέγεθος της παρτίδας διαιρεμένο με το 100. Για 5000 g, το UT Austin πολλαπλασιάζει με το 50, οπότε ένα υλικό στο 4% γίνεται 200 g.

Στη σελίδα μιας συνταγής, ο Υπολογισμός για παρτίδα κάνει τον πολλαπλασιασμό: εισαγάγετε, για παράδειγμα, 500 g, και κάθε ποσότητα γίνεται γραμμάρια για ζύγιση, ή λίβρες και ουγγιές αν τις επιλέξετε στις Ρυθμίσεις. Η Εκτύπωση μπορεί να δώσει μόνο τη λίστα ζύγισης, με τρέχον σύνολο για ζύγιση σε έναν κουβά και ένα κουτάκι για τσεκάρισμα δίπλα σε κάθε υλικό.

Διαλέξτε ζυγαριά για τη μικρότερη ποσότητά σας

Η υποδιαίρεση μιας ζυγαριάς, δηλαδή το μικρότερο βήμα που δείχνει, περιορίζει πόσο μικρή ποσότητα μπορείτε να ζυγίσετε σωστά. Σε μια δοκιμή 100 g, μια χρωστική στο 0,5% είναι 0,5 g. Μια ζυγαριά που δείχνει 0,1 g μπορεί να αποκλίνει κατά 0,05 g, περίπου το 10% αυτής της ποσότητας. Για 0,15 g, το σφάλμα είναι περίπου το ένα τρίτο. Αυτοί είναι δικοί μας υπολογισμοί, αλλά δείχνουν γιατί οι χρωστικές χρειάζονται πιο ακριβή ζυγαριά.

Οι συμβουλές διαφέρουν για το πόσο ακριβή ζυγαριά χρειάζεστε. Ο Derek Au βρήκε μια φτηνή ψηφιακή ζυγαριά 200 g σταθερά ανακριβή. Αν αγοράσετε μόνο μία, προτείνει ζυγαριά 200 g που δείχνει 0,01 g, και θεωρεί έναν καλό ζυγό τριών βραχιόνων «πολύ πιο αξιόπιστο από μια φτηνή ψηφιακή ζυγαριά». Η ασφαλής επιλογή, κατά τη γνώμη μας, είναι 0,01 g για δοκιμές (50 έως 200 g) και χρωστικές, και μια ζυγαριά πάγκου που δείχνει 0,1 g ή 1 g για παρτίδες από 1 kg (περίπου 2 lb) και πάνω. Ελέγχετε και τις δύο πού και πού με ένα βαρίδι βαθμονόμησης.

Ζυγίστε με τη σειρά και τσεκάρετε το καθένα

1. Βεβαιωθείτε ότι έχετε αρκετή ποσότητα από κάθε υλικό.
2. Φορέστε τη μάσκα προστασίας της αναπνοής. Ελέγξτε ότι η ζυγαριά είναι καθαρή και οριζόντια.
3. Βάλτε το άδειο δοχείο στη ζυγαριά και πατήστε TARE (απόβαρο), που μηδενίζει την ένδειξη ώστε να ζυγίζετε μόνο ό,τι προσθέτετε.
4. Ζυγίστε τα υλικά ένα ένα, το καθένα με τη δική του καθαρή σέσουλα, κλείστε κάθε δοχείο πριν ανοίξετε το επόμενο, και τσεκάρετε κάθε υλικό μόλις το προσθέσετε.

Ο Derek Au ζυγίζει σε ένα μπολ, σε χωριστούς σωρούς, ώστε ένα λάθος να μπορεί να αφαιρεθεί ξανά με τη σέσουλα. Αν ζυγίζετε σε έναν κουβά χωρίς να μηδενίζετε τη ζυγαριά ανάμεσα στα υλικά, το τρέχον σύνολο του Glazecalc σάς λέει τι πρέπει να δείχνει η ζυγαριά μετά από το καθένα.

Ανάμειξη και κοσκίνισμα

Πόσο νερό

Οι πηγές διαφωνούν. Ο Derek Au ξεκινά με πυκνό μείγμα, 50 mL νερό ανά 100 g σκόνης, και προσθέτει περισσότερο αργότερα. Η Potterycrafts δίνει 65 mL ανά 100 g για ένα υάλωμα σε σκόνη. Το UT Austin χρησιμοποιεί ίσα βάρη νερού και σκόνης, και όταν το Digitalfire έβαλε 20 kg σκόνης σε 20 kg νερού, μέτρησε ειδικό βάρος 1,46.

Το νερό προστίθεται γρήγορα αλλά αφαιρείται αργά, οπότε ξεκινήστε με λίγο. Η εκτίμησή μας: ξεκινήστε με περίπου 70 έως 80 mL ανά 100 g (700 έως 800 mL ανά κιλό, ή περίπου 11 έως 12 US fl oz ανά λίβρα). Αφήστε τη σκόνη να μουλιάσει, ανακατέψτε και κοσκινίστε σε αυτή την πυκνότητα, και μετά προσθέστε νερό λίγο λίγο μέχρι το ειδικό βάρος να είναι σωστό. 1 mL νερού ζυγίζει 1 g, οπότε μπορείτε να το ζυγίσετε. Αν βάλετε παραπάνω, αφήστε το υάλωμα να καθιζήσει και μετά αφαιρέστε το καθαρό νερό από πάνω με σφουγγάρι ή αδειάζοντάς το.

Εργαλεία και νερό

• Αναδευτήρας με έλικα. Το Digitalfire χαρακτηρίζει έναν καλό αναδευτήρα «απαραίτητο». Ένα δράπανο με καλώδιο και αναδευτήρα κάνει τη δουλειά σε κουβά. Το UT Austin το αφήνει να δουλεύει τουλάχιστον 4 έως 5 λεπτά αφού το υάλωμα φαίνεται ανακατεμένο, και δεν αφήνει τη λεπίδα να ακουμπά τον κουβά, από τον οποίο μπορεί να ξύσει πλαστικό.
• Μπλέντερ. «Δουλεύει εξαιρετικά καλά για μικρές παρτίδες» (Digitalfire). Χρησιμοποιήστε το μόνο για υαλώματα: δεν πρέπει να επιστρέψει ποτέ στην κουζίνα.
• Αυγοδάρτης ή ραβδί. Η επιλογή του Zakin όταν δεν υπάρχει αναδευτήρας.

Και το νερό διαφέρει, και το Digitalfire σημειώνει ότι αλλάζει τη συμπεριφορά του υγρού υαλώματος. Ο Derek Au χρησιμοποιεί νερό αντίστροφης όσμωσης, επειδή το νερό της βρύσης του είναι σκληρό. Ό,τι και αν χρησιμοποιείτε, σημειώστε το.

Βήμα βήμα

1. Φορέστε τη μάσκα προστασίας της αναπνοής, και λαστιχένια γάντια αν θα βάλετε τα χέρια σας μέσα. Ο Zakin φορά μάσκα από την αρχή της ζύγισης μέχρι να βραχεί το υάλωμα.
2. Μετρήστε στον κουβά περίπου 70 έως 80 mL νερό ανά 100 g σκόνης.
3. Ρίξτε τη ζυγισμένη σκόνη απαλά, από χαμηλό ύψος. Το UT Austin ρίχνει τη σκόνη σε χλιαρό νερό, ενώ ο Zakin και ο Au ρίχνουν το νερό στη σκόνη. Προτείνουμε σκόνη μέσα στο νερό, που σηκώνει λιγότερη σκόνη, εκτός από συνταγή με πολύ μπεντονίτη: σε αυτή ανακατέψτε πρώτα μαζί τις ξερές σκόνες.
4. Μουλιάστε τη σκόνη: αφήστε τη να ποτίσει με το νερό χωρίς να την ανακατέψετε. Το Digitalfire περιμένει περίπου 20 λεπτά. Οι σκόνες με κόλλα ή συνδετικό πρέπει να μείνουν όλη τη νύχτα.
5. Ανακατέψτε μέχρι να μη μείνουν ξερά σημεία ή σβόλοι.
6. Κοσκινίστε το δύο φορές (δείτε παρακάτω).
7. Σκεπάστε το και αφήστε το να ξεκουραστεί όλη τη νύχτα, μετά ανακατέψτε ξανά και ελέγξτε αν έχει σχηματιστεί σκληρό στρώμα στον πάτο.
8. Μετρήστε το ειδικό βάρος και προσθέστε νερό λίγο λίγο μέχρι να φτάσετε στον στόχο σας.
9. Βάλτε ετικέτα στον κουβά και σημειώστε τι κάνατε.
10. Καθαρίστε με υγρό καθαρισμό: σφουγγαρίστε το πάτωμα και σκουπίστε με υγρό πανί κάθε επιφάνεια, μαζί και το εξωτερικό των δοχείων των υλικών.

Κοσκίνισμα

Το κόσκινο είναι ένα πλέγμα τεντωμένο σε πλαίσιο. Όταν σπρώχνετε το υάλωμα μέσα από αυτό με ένα πινέλο, σπάνε οι σβόλοι που αφήνει το ανακάτεμα και συγκρατούνται σωματίδια που στο ψήσιμο θα έβγαιναν κηλίδες. Όσο μεγαλύτερος ο αριθμός mesh, τόσο πιο λεπτό το πλέγμα: το 80 mesh έχει ανοίγματα περίπου 0,18 mm και το 100 mesh περίπου 0,15 mm.

Οι πηγές προτείνουν διαφορετικά mesh. Ο Zakin κοσκινίζει δύο φορές από 50 ή 80 mesh. Ο Derek Au χρησιμοποιεί 120 mesh για τα περισσότερα υαλώματα, ειδικά για όσα έχουν κοβάλτιο ή σίδηρο: τρία περάσματα από 80 mesh άφησαν ακόμα κηλίδες σιδήρου σε ένα celadon, ενώ ένα πέρασμα από 120 mesh το διόρθωσε. Τα 60 έως 80 mesh τα κρατά για υαλώματα στάχτης και άλλα με χονδρόκοκκα υλικά. Η Potterycrafts, στο Ηνωμένο Βασίλειο, προτείνει 60 έως 80 mesh. Μια ασφαλής επιλογή για αρχή:

Ειδικό βάρος

Το ειδικό βάρος δείχνει πόση σκόνη υπάρχει στο υγρό σας υάλωμα. Είναι το βάρος ενός όγκου υαλώματος διαιρεμένο με το βάρος του ίδιου όγκου νερού. Για το νερό είναι 1,00, και ένα υάλωμα με ειδ. βάρος 1,45 ζυγίζει 145 g ανά 100 mL. Αν φτιάχνετε το υάλωμα σε μετρημένο ειδικό βάρος, πετυχαίνετε την ίδια πυκνότητα, και την ίδια στρώση, κάθε φορά. Δεν έχει μονάδες, οπότε είναι το ίδιο σε γραμμάρια ή σε ουγγιές.

Μετρήστε το ζυγίζοντας 100 mL

1. Ανακατέψτε το υάλωμα ώστε να μην έχει καθιζήσει τίποτα.
2. Βάλτε στη ζυγαριά έναν ογκομετρικό κύλινδρο 100 mL (ψηλό σωλήνα μέτρησης με χαραγές) ή μια σύριγγα 100 mL, και μηδενίστε τη ζυγαριά.
3. Γεμίστε με υάλωμα ακριβώς ως τα 100 mL, διαβάζοντας τη χαραγή στο ύψος των ματιών.
4. Ζυγίστε και διαιρέστε τα γραμμάρια με το 100: 145 g σημαίνουν ειδικό βάρος 1,45.

Το Digitalfire σημαδεύει επίσης ένα κύπελλο στη στάθμη που φτάνουν 500 g νερού, το γεμίζει με υάλωμα ως το σημάδι και διαιρεί το βάρος με το 500. Ένα μεγαλύτερο, πιο γεμάτο μέτρο είναι πιο ακριβές. Το αραιόμετρο, ένας πλωτήρας που διαβάζεται στο σημείο όπου ισορροπεί μέσα στο υάλωμα, είναι γρήγορο, αλλά μπορεί να δώσει λάθος ένδειξη σε πυκνά ή πηκτά υαλώματα. Τα βρετανικά αραιόμετρα, όπως αυτά της Potclays, δείχνουν βαθμούς Baumé (°Bé). Κατά τους υπολογισμούς μας, ειδ. βάρος = 145 ÷ (145 − °Bé), οπότε 46 °Bé αντιστοιχούν περίπου σε 1,46. Παλαιότερα βρετανικά βιβλία δίνουν το βάρος πίντας, τις ουγγιές σε μία αγγλική πίντα υαλώματος: διαιρέστε το με το 20, οπότε 29 oz αντιστοιχούν περίπου σε ειδικό βάρος 1,45 (επίσης δικός μας υπολογισμός).

Πού να στοχεύσετε

Οι πηγές διαφωνούν, πάνω από όλα για το πινέλο και τον ψεκασμό, όπου ο βρετανικός προμηθευτής Potclays δίνει πολύ υψηλότερες τιμές (οι δικές του είναι «μόνο ενδεικτικές»). Θεωρήστε κάθε αριθμό σημείο εκκίνησης. Η κύρια συμβουλή του Digitalfire είναι να βρείτε το ειδικό βάρος και τον βαθμό πήξης που ταιριάζουν σε κάθε υάλωμα, και μετά να τα επαναλαμβάνετε και να τα καταγράφετε.

Για να ελέγξει με το μάτι ένα υάλωμα για βύθιση, η AMACO βυθίζει για 5 δευτερόλεπτα και κοιτάζει αν η στρώση έχει περίπου το πάχος ενός αμερικανικού κέρματος dime. Το Digitalfire, για έλεγχο, ψήνει δοκιμαστικά πλακίδια βυθισμένα για 5 δευτερόλεπτα.

Νερό για ειδικό βάρος-στόχο: δική μας εκτίμηση

Ο παρακάτω πίνακας βγαίνει από δικούς μας υπολογισμούς, όχι από κάποια πηγή. Υποθέτει ότι τα σωματίδια της σκόνης έχουν πυκνότητα 2,6 g ανά cm³, κάτι που είναι υπόθεση, όχι μέτρηση. Ο πηλός, τα διαλυτά υλικά και η πήξη αλλάζουν όλα ένα πραγματικό υάλωμα, οπότε χρησιμοποιήστε τον πίνακα για να ξεκινήσετε και μετά μετρήστε. Για έλεγχο: προβλέπει ειδ. βάρος 1,44 για ίσα βάρη σκόνης και νερού, κοντά στο ειδ. βάρος 1,46 που μέτρησε το Digitalfire. Δείχνει επίσης ότι με 70 έως 80 mL ανά 100 g ξεκινάτε πάνω από ειδ. βάρος 1,50, πιο πυκνό από όσο χρειάζεστε.

Αγγλικό άλας, κόλλα CMC και μπεντονίτης

Το αγγλικό άλας (θειικό μαγνήσιο) κάνει ένα υάλωμα να πήζει ελαφρά όταν μένει ακίνητο και να ρέει ξανά όταν ανακατεύεται. Αυτό λέγεται κροκίδωση, και ένα υάλωμα που συμπεριφέρεται έτσι είναι θιξοτροπικό: απλώνεται πιο ομοιόμορφα, στάζει λιγότερο και καθιζάνει λιγότερο. Το Digitalfire προτείνει να ξεκινήσετε με περίπου 2 g ανά γαλόνι, όταν το ειδικό βάρος είναι πια σωστό (περίπου 0,5 g ανά λίτρο, δική μας μετατροπή), και να ρυθμίζετε την ποσότητα κάθε φορά που αναμειγνύετε, γιατί καμία συνταγή δεν πρέπει να ορίζει τη δόση. Προτείνουμε να το διαλύετε πρώτα σε λίγο ζεστό νερό. Σε ένα παράδειγμα του Digitalfire, ένα υάλωμα με ειδ. βάρος 1,45 έσταζε, οπότε με νερό κατέβηκε σε ειδ. βάρος 1,43 και με αγγλικό άλας έγινε ξανά πηκτό και κρεμώδες, και απλώθηκε ομοιόμορφα. Ένας πρόχειρος έλεγχος: ανακατέψτε, σταματήστε και παρατηρήστε. Ένα πηκτό υάλωμα συνεχίζει να κινείται για περίπου 2 ή 3 δευτερόλεπτα, μετά σταματά και γυρίζει λίγο πίσω.

Η κόλλα CMC (καρβοξυμεθυλοκυτταρίνη) κάνει το υγρό υάλωμα πιο κολλώδες και πιο αργό στο στέγνωμα, και αφήνει πιο σκληρή στρώση που κρατιέται στο κομμάτι. Έχει τη μεγαλύτερη σημασία στα υαλώματα για πινέλο και στα υαλώματα με πολλή φρίτα. Στο παράδειγμα του Digitalfire, 3,75 g ανακατεύονται σε 1000 g υγρού υαλώματος, και πρέπει να μπουν με μπλέντερ. Ένα υάλωμα με CMC δεν πήζει με αγγλικό άλας, και επειδή τα μικρόβια τρέφονται με την κόλλα, μπορεί να αλλάξει μέσα στον κουβά και να αρχίσει να μυρίζει.

Ο μπεντονίτης, ένας πολύ λεπτόκοκκος πηλός, βοηθά να μένουν τα άλλα σωματίδια σε αιώρηση. Για τον σκοπό αυτό, τα υαλώματα για βύθιση στηρίζονται συνήθως σε 15 έως 25% ωμό πηλό. Σε συνταγή με λίγο πηλό, βοηθά περίπου 1 έως 3% μπεντονίτης· το Digitalfire λέει ότι ένα υάλωμα με πάνω από 15% πηλό δεν θα έπρεπε να χρειάζεται μπεντονίτη πάνω από 1% του βάρους του ξερού υαλώματος.

Δοκιμαστικά πλακίδια και σειρές δοκιμών

Ξεκινήστε από μικρές ποσότητες

Ο Derek Au προχωρά σε τρία βήματα: μια δοκιμή 50 ή 100 g, μια δοκιμαστική παρτίδα 1 έως 2 kg αν πετύχει, και μετά μια παρτίδα εργαστηρίου 5 έως 10 kg. Κατά την εκτίμησή μας, μια δοκιμή 100 g με ειδ. βάρος 1,45 δίνει περίπου 135 mL (περίπου 4½ US fl oz) υγρού υαλώματος, αρκετό για να βυθίσετε μερικά μικρά πλακίδια σε ένα στενό ποτήρι.

Δοκιμάστε στον δικό σας πηλό

Ένα υάλωμα μπορεί να δείχνει αρκετά διαφορετικό σε άλλον πηλό ή σε άλλο καμίνι: το Clay Art Center δοκίμασε κάθε υάλωμά του με νέα σύνθεση σε τέσσερις πηλούς, στον κώνο 6 και στον κώνο 10. Ο οδηγός της Potclays για αρχάριους στις δοκιμές υαλωμάτων προτείνει:

• 6 έως 10 δοκιμαστικά πλακίδια (μικρά κομμάτια για να δοκιμάσετε ένα υάλωμα) από τον πηλό που θα χρησιμοποιήσετε στην πράξη, σημειώνοντας αν είναι ψημένα μπισκουί ή τελείως στεγνά
• μία αλλαγή κάθε φορά
• μία βύθιση και δύο βυθίσεις, για να δείτε το υάλωμα σε λεπτή και σε χοντρή στρώση
• όλα τα πλακίδια στην ίδια φουρνιά
• ένα σημάδι σε κάθε πλακίδιο πριν από το ψήσιμο, με σφραγίδα, χάραξη ή πυρομόλυβο.

Προτείνουμε πλακίδια που στέκονται όρθια, γιατί ένα επίπεδο πλακίδιο κρύβει πόσο τρέχει ένα υάλωμα, με μια ανάγλυφη λωρίδα για να φαίνεται πώς αλλάζει χρώμα το υάλωμα στις ακμές, και με βάση χωρίς υάλωμα. Τοποθετήστε το καθένα σε ένα μικρό πιατάκι, σε ένα κομμάτι μπισκουί ή σε στρώση προστατευτικού για πυρόπλακες, για να συγκρατεί ό,τι στάξει. Βάλτε έναν κώνο-μάρτυρα, δηλαδή έναν μικρό κεραμικό κώνο που λυγίζει όταν δεχτεί αρκετή θερμότητα, κοντά στα πλακίδια, για να δείχνει τι δέχτηκαν. Ο οδηγός για το ψήσιμο εξηγεί τους κώνους. Δώστε σε κάθε πλακίδιο έναν σύντομο κωδικό και γράψτε τον δίπλα στη συνταγή στα αρχεία σας. Η Willers, σε άρθρο της για το Ceramic Arts Network, χρησιμοποιεί αριθμούς και γράμματα, και γράφει το ίδιο το σύστημα στην αρχή του σημειωματαρίου.

Σειρές δοκιμών

Η σειρά δοκιμών είναι μια γραμμή από δοκιμές που περνά σε ίσα βήματα από ένα μείγμα σε ένα άλλο: από ένα υάλωμα σε ένα δεύτερο, ή από ένα υάλωμα βάσης στο ίδιο υάλωμα με περισσότερη χρωστική. Ο Derek Au, για παράδειγμα, αυξάνει το οξείδιο του σιδήρου σε μια διάφανη βάση με βήματα του 1%. Μια ογκομετρική μέθοδος που συνδέεται με τον Ian Currie γλιτώνει χρόνο, γιατί αναμειγνύετε μόνο τα δύο άκρα:

1. Φτιάξτε τα δύο ακραία υαλώματα, A και B, σε παρτίδες του ίδιου μεγέθους, και κοσκινίστε και τα δύο.
2. Προσθέστε νερό σε όποιο έχει μικρότερο όγκο, μέχρι να έχουν και τα δύο ακριβώς τον ίδιο υγρό όγκο.
3. Ανακατέψτε και τα δύο, και μετά, με σύριγγα, βάλτε κάθε μείγμα στο δικό του αριθμημένο ποτήρι.
4. Ανακατέψτε κάθε ποτήρι και βυθίστε ένα πλακίδιο.

Στο δικό μας παράδειγμα, το A είναι 100 g διάφανης βάσης και το B το ίδιο με 4 g κόκκινο οξείδιο του σιδήρου επιπλέον (προσθήκη 4%). Κάθε χιλιοστόλιτρο του B περιέχει το ίδιο ποσοστό βάσης με ένα χιλιοστόλιτρο του A, συν τον σίδηρό του, οπότε τα ποτήρια πηγαίνουν από καθόλου σίδηρο έως 4% με βήματα του 1%. Κάθε άκρο δίνει 100 mL στη σειρά, που κατά την εκτίμησή μας τα καλύπτει μια παρτίδα 100 g.

Η μέθοδος χρειάζεται προσεκτικούς υπολογισμούς, καλά ανακατεμένα άκρα με ομοιόμορφο ειδικό βάρος και μια ακριβή ζυγαριά. Ο Derek Au αναμειγνύει επίσης κατά βάρος αντί για κατά όγκο. Η τριαξονική δοκιμή κάνει το ίδιο με τρία άκρα, τοποθετημένα σε τρίγωνο.

Όταν ένα βήμα φαίνεται πολλά υποσχόμενο, η Αποθήκευση ως αντίγραφο στη σελίδα της συνταγής το κρατά ως ξεχωριστή συνταγή και αφήνει την αρχική όπως ήταν.

Τήρηση αρχείων

Η Willers διατυπώνει εύστοχα τον στόχο: «αρκετές πληροφορίες ώστε να μπορείτε να επαναλάβετε, ή να αποφύγετε, τα αποτελέσματα που ανακαλύψατε». Σημειώστε τι σκοπεύετε να δοκιμάσετε πριν ξεκινήσετε, και τα αποτελέσματα όταν ξεφορτώνετε το καμίνι. Η Potclays προσθέτει τον τρόπο εφαρμογής, το πάχος, τον πηλό και ολόκληρο το ψήσιμο, με τις ράμπες, τις παραμονές και το κρύωμα. Ράμπα είναι ένας ρυθμός θέρμανσης ή κρυώματος, όπως 60 °C (108 °F) την ώρα, και παραμονή (το «σιδέρωμα» των κεραμιστών) είναι όταν το καμίνι μένει σε μία θερμοκρασία για ορισμένο χρόνο. Σημειώνετε τους αριθμούς παρτίδας, το νερό που χρησιμοποιήσατε και κάθε αντικατάσταση: η αλλαγή αστρίου στο Clay Art Center σήμανε διόρθωση περίπου των μισών υαλωμάτων του.

Στο Glazecalc, μια αποθηκευμένη συνταγή κρατά την ίδια τη συνταγή. Ένα ημερολόγιο ψησίματος καταγράφει κάθε ψήσιμο: το καμίνι, την ημερομηνία, τις ώρες, τις θερμοκρασίες, τους κώνους και σημειώσεις. Οι Σημειώσεις κρατούν όλα τα υπόλοιπα, όπως την παραπάνω καταγραφή παρτίδας και τι έδειξε κάθε πλακίδιο.

Πηγές

• Glazy: Raw materials
• Glazy: Specific gravity
• Digitalfire: Specific gravity
• Digitalfire: Epsom salts
• Digitalfire: CMC gum
• Digitalfire: Dipping glaze
• Digitalfire: Bentonite
• Digitalfire: Water solubility
• Digitalfire: Gerstley Borate
• Digitalfire: Mahavir potash feldspar
• Digitalfire: Flint
• Clay Art Center: The end of an era, the extinction of Custer feldspar
• Berkeley Potters Studio: What the flux, November 2023
• New Mexico Clay: Gerstley Borate Original
• Ceramic Arts Network: Glaze chemistry 101, a quick course on mixing ceramic glazes (Zakin)
• Ceramic Arts Network: How to keep good records when testing ceramic glazes (Willers)
• Ceramic Arts Network: 8 ways to apply glaze (Hopper)
• Derek Au: Mixing test glazes
• Derek Au: Digital scales for weighing glazes
• Derek Au: Triaxial testing
• UT Austin ceramics wiki: How to mix glazes
• Potclays: The beginner's guide to glaze testing
• Potclays: Glaze hydrometer
• Potterycrafts: Nordic Blue Mist powder glaze
• HSE: Glaze and colour preparation (CR1)
• Valentine Clays: Flint technical data sheet
• Ceramic Arts Daily forum: Ian Currie test tiles