Vergiftig uw gezin niet
Wat u doet als een kind of huisdier een glazuurgrondstof inslikt, en hoe u grondstoffen, stof en de oven bij hen uit de buurt houdt, zodat het niet gebeurt.
Als er iets is ingeslikt
Als een kind of huisdier een glazuurgrondstof kan hebben ingeslikt, ingeademd of gemorst, bel dan nu de hulplijn voor vergiftigingen van uw regio, ook als het kind of dier in orde lijkt. Wacht niet op symptomen. Als iemand bewusteloos is, niet ademt, moeite heeft met ademen of stuiptrekkingen heeft, bel dan eerst het noodnummer.
Deze gids is geen medisch advies: een vergiftigingencentrum (in België: antigifcentrum), een arts of een dierenarts beslist wat er moet gebeuren. Deze pagina helpt u hen snel te bereiken en, nog beter, hen niet nodig te hebben.
| Waarvoor | Nummer | Tijden en opmerkingen |
|---|---|---|
| Een noodgeval: bewusteloos, ademt niet, stuiptrekkingen | 112 | Gratis vanaf elke telefoon in de EU. |
| Advies bij vergiftiging | - | We konden hier geen openbare hulplijn voor vergiftigingen bevestigen. Bel uw huisarts, of het noodnummer als het dringend is. |
| Medisch advies: Uw huisarts, of de huisartsenpost | Er is in Nederland geen openbare hulplijn voor vergiftigingen: het NVIC is alleen bereikbaar voor professionals. | |
| Dieren | - | Bel uw dierenarts. |
Gecontroleerd aan de hand van: digital-strategy.ec.europa.eu, nvic.umcutrecht.nl.
We stellen voor de nummers voor uw regio vandaag in uw telefoon op te slaan, en ze op een kaartje aan de binnenkant van de atelierdeur te zetten.
Wat u klaarhoudt als u belt
- De naam van de grondstof, precies zoals die op de zak of emmer staat, en het etiket of het veiligheidsinformatieblad (VIB: het blad van de leverancier over de gevaren van een grondstof en de eerste hulp). Een foto van de zak is ook goed.
- Voor een aangemaakt glazuur: het recept. Uw recept in Glazecalc is de ingrediëntenlijst van het glazuur.
- Ongeveer hoeveel, en wanneer.
- Hoe: ingeslikt, ingeademd, op de huid of in de ogen.
- Eventuele symptomen tot nu toe.
- Het geschatte gewicht van het kind of dier, want dezelfde hoeveelheid telt zwaarder bij een kleiner lichaam. Voor een huisdier ook het ras, de leeftijd en eventuele gezondheidsproblemen.
Wat u niet doet
De NHS adviseert: probeer de persoon niet te laten overgeven, en geef niets te eten of te drinken. Doe bij een huisdier niets tot de dierenarts of de hulplijn voor vergiftigingen bij dieren u zegt wat u moet doen.
Gaat u naar het ziekenhuis, neem dan volgens de NHS de verpakking of een monster mee als dat veilig kan. Bij een glazuurgrondstof betekent dat: het etiket van de zak of het veiligheidsinformatieblad.
Wat het gevaarlijkst is om in te slikken
Glazuurgrondstoffen kunnen een gezin op twee verschillende manieren schaden:
- Het acute gevaar (schade door één dosis, binnen enkele uren) is het inslikken van een oplosbare grondstof, een grondstof die oplost in water of maagzuur. Daartegen helpen het opbergen achter slot en de nummers hierboven.
- Het chronische gevaar (schade door veel kleine doses) is stof, vooral van kwarts en lood, dat eerst geen symptomen geeft en via kleding mee naar huis komt. Daartegen helpen schone gewoonten.
Een glazuur bestaat grotendeels uit kwarts, kaolien en veldspaat, die nauwelijks oplossen. We zien ze eerder als een gevaar op lange termijn voor de ademhaling dan als een noodgeval bij inslikken. De oplosbare grondstoffen hieronder zijn de grondstoffen die u het eerst achter slot zet.
| Grondstof | Wat het doet | Gemelde doses |
|---|---|---|
| Bariumcarbonaat | Vroeger als rattengif verkocht. Het lost nauwelijks op in water, maar wel in zuur; behandel het dus als oplosbaar zodra het is ingeslikt. Barium verlaagt het kaliumgehalte in het bloed, wat braken, diarree en spierzwakte veroorzaakt die kan overgaan in verlamming, ademhalingsfalen en een onregelmatige hartslag. De symptomen beginnen meestal binnen 2 uur. | De bronnen spreken elkaar tegen. Een overzicht van de WHO schat de dodelijke dosis barium die uit de darm wordt opgenomen op 3 tot 4 g in onbehandelde gevallen, met giftige effecten van 0,2 tot 0,5 g, en noemt als laagste gemelde dodelijke dosis van bariumchloride, een oplosbaar bariumzout, 11,4 mg per kg lichaamsgewicht. Een naslagwerk voor spoedeisende geneeskunde geeft voor bariumzouten een dodelijk bereik van 1 tot 30 g, met mogelijk schade vanaf ongeveer 200 mg. Geen enkele bron geeft een getal voor kinderen; bel dus bij elke hoeveelheid. |
| Borax en boorzuur | Eerst komen misselijkheid, braken, diarree en buikpijn; braaksel en ontlasting kunnen blauwgroen zijn. Ernstige gevallen geven een felrode huiduitslag die later gaat vervellen, stuiptrekkingen, nierschade en shock. | Laagste dodelijke doses, ruwweg: 2 tot 3 g voor een baby, 5 tot 6 g voor een kind. In één overzicht van 784 gevallen van inslikken gaf maar 12% symptomen en liep geen enkel geval dodelijk af, maar sterfgevallen komen wel voor, en er is geen tegengif. |
| Lithiumcarbonaat | Een kind van 15 kg (33 lb) dat 300 mg had ingeslikt, kreeg korte tijd onwillekeurige spierkrampen en overactieve reflexen (acute dystonie en hyperreflexie), die weer overgingen. | Over jonge kinderen is weinig geschreven. 300 mg is veel minder dan een lepel poeder. |
| Soda (natriumcarbonaat) | Lost gemakkelijk op in water. We vonden geen betrouwbare gegevens over wat het bij een kind doet. | Niets gevonden. Bel bij elke hoeveelheid. |
| Kaliumdichromaat | Een kleurstof met chroom die in sommige recepten wordt gebruikt. Het veiligheidsinformatieblad van Fisher Scientific waarschuwt dat het “dodelijk kan zijn bij inslikken”, brandwonden in het maag-darmkanaal veroorzaakt en de nieren kan beschadigen. Hetzelfde blad waarschuwt dat het “dodelijk kan zijn bij inademing” en kanker kan veroorzaken, en voor een “mogelijk risico op schade aan het ongeboren kind”. | Niet vastgesteld, en veiligheidsinformatiebladen zijn het oneens over hoe giftig het is. |
Deze schadelijke hoeveelheden lopen van een paar honderd milligram tot een paar gram. Glazuurgrondstoffen worden per Engels pond of per kilo verkocht, dus één open zak of emmer bevat veel meer dan genoeg om een peuter schade te doen.
Kleurstoffen en lood
Kleurstoffen zijn de metaaloxiden en pigmenten die een glazuur zijn kleur geven: koper, kobalt, chroom, mangaan, nikkel, cadmium-seleenpigmenten en andere. Een veiligheidspagina over keramiek van een universiteit noemt lood, cadmium, kobalt en chroom bij de bijzonder gevaarlijke bestanddelen van glazuren. We vonden voor geen enkele kleurstof betrouwbare gegevens over doses; bel dus bij elke hoeveelheid. Een emmer aangemaakt glazuur bevat dezelfde grondstoffen als de zakken waar het uit komt, alleen nat.
Het grootste gevaar van lood is anders: niet één lepel vol, maar kleine hoeveelheden stof die over weken of maanden worden ingeslikt, zonder waarschuwingssignalen (zie “Lood en kinderen” hieronder).
Grondstoffen thuis bewaren
Geen enkele officiële instantie stelt regels op voor het bewaren van glazuurgrondstoffen thuis, maar pagina’s over gezondheid en veiligheid zijn het erover eens: houd het werk in een eigen ruimte, uit de buurt van kinderen. De gezondheidsdienst van Pennsylvania schrijft over hobby’s waarbij lood wordt gebruikt: “Gebruik voor uw hobby een aparte werkruimte of de garage en houd kinderen uit de buurt van deze ruimte.”
Een checklist voor het bewaren
Dit zijn algemene regels om vergiftiging te voorkomen, toegepast op glazuur. Geen enkele keramieknorm schrijft ze voor, maar we stellen ze allemaal voor:
- Bewaar droge grondstoffen achter slot: in een kast, of in een kamer, garage of schuur die op slot kan. Een hoge plank helpt, maar kinderen klimmen. Kunt u eerst maar een paar dingen achter slot zetten, begin dan met de oplosbare grondstoffen en de kleurstoffen.
- Bewaar grondstoffen in hun oorspronkelijke zakken of potten. Doet u een grondstof over in een andere verpakking, zet er dan een etiket op met de naam, precies zoals die op de zak staat.
- Gebruik nooit verpakkingen van eten of drinken (yoghurtbekers, glazen potjes, flessen) voor glazuurgrondstoffen, ook niet met een etiket. Een kind weet wat er in een yoghurtbeker zit.
- Houd het gereedschap van het atelier (scheppen, lepels, gardes, zeven, weegschalen) in het atelier. Gebruik nooit keukengerei voor glazuur, en nooit glazuurgereedschap voor eten.
- Bewaar natte glazuren in emmers met een etiket, met het deksel erop.
- Bewaar bij elke grondstof het veiligheidsinformatieblad, op papier of op uw telefoon.
- Bewaar niets uit het atelier in de keuken: geen zakken, emmers, gereedschap of proefplaatjes.
Meer over het inkopen en bewaren van grondstoffen leest u in Een glazuur aanmaken.
Glazuurresten en spoelwater
Giet nooit glazuur, of water waarin u glazuurgereedschap hebt afgespoeld, door de gootsteen of in de tuin. De Britse Crafts Council stelt een aparte emmer water voor om handen, kwasten, zeven en gereedschap in te wassen. Laat die een nacht bezinken, giet het heldere water af, laat dan het bezonken glazuur drogen en gooi het in de vuilnisbak (het gaat naar de stortplaats), nooit door de afvoer.
We stellen een deksel op die emmer voor: het bezinksel bevat dezelfde metalen als het glazuur, en huisdieren drinken stilstaand water. De regels voor het afvoeren van afval verschillen van plaats tot plaats; kijk dus in het veiligheidsinformatieblad van elk product, en vraag het bij twijfel aan uw gemeente of uw waterbedrijf.
Stof in het atelier houden
De gezondheidsdienst van Pennsylvania verwoordt het probleem duidelijk: “Met lood verontreinigd stof van uw hobby kan zich hechten aan uw kleding, schoenen, haar, huid en persoonlijke spullen, en gemakkelijk in uw auto en op oppervlakken in uw huis terechtkomen.” De CDC voegt eraan toe dat volwassenen “lood mee naar huis kunnen nemen en hun gezin aan lood kunnen blootstellen zonder het te weten”. De richtlijn uit Pennsylvania geeft de oplossing:
- Was uw handen voor het eten.
- Trek uw atelierkleding en -schoenen uit voordat u het huis in gaat.
- Was atelierkleding apart van de was van het gezin.
- Stofzuig het huis en de auto regelmatig met een HEPA-stofzuiger (een stofzuiger met een hoogrenderend filter dat fijn stof vasthoudt).
Huisregels die we voorstellen
- Geen werk met klei of glazuur op de keukentafel of de eettafel, ook niet voor een klusje tussendoor.
- Maak het atelier nat schoon. Een veiligheidspagina over keramiek van een universiteit zegt: niet droog vegen, alleen stofzuigen met een HEPA-filter en elke dag nat dweilen. Neem na elke werksessie ook de oppervlakken vochtig af.
- Behandel al het stof van glazuren als loodstof, ook als uw glazuren loodvrij zijn. Stof met barium, chroom, kobalt of mangaan komt op dezelfde manier mee naar huis.
- Schrob uw handen en nagels voordat u een kind optilt, eten klaarmaakt of een huisdier aait.
- Laat kinderen niet in het atelier spelen, en laat het geen kortere weg naar het erf of de tuin worden.
Zwangerschap en borstvoeding
We stellen voor extra voorzichtig te zijn als iemand in huis zwanger is of borstvoeding geeft. Houd die persoon uit het atelier terwijl u met droge grondstoffen werkt, en als u lood hebt gebruikt, vraag dan aan de arts of verloskundige van die persoon of het zinvol is om voor het huishouden het loodgehalte in het bloed te laten bepalen.
Hoe u het stof tijdens het werk beperkt (stofmaskers, nat werken en ventilatie), leest u in Veilig mengen en ventileren.
Lood en kinderen
Lood is het stille risico. De CDC noemt “glazuur of pigmenten die lood bevatten mengen of aanbrengen” bij de hobby’s waarbij mensen aan lood kunnen worden blootgesteld, en waarschuwt: “De meeste kinderen en volwassenen die aan lood worden blootgesteld, hebben geen symptomen.” In de woorden van de CDC: “De enige manier om te weten of u of uw kind is blootgesteld, is het loodgehalte in het bloed te laten bepalen.”
Waarom kinderen meer binnenkrijgen
Kinderen krijgen meer huisstof binnen dan volwassenen. Ze ademen meer lucht in voor hun lichaamsgewicht, en de Amerikaanse EPA merkt op dat jonge kinderen “vaak meer aarde en stof inslikken door hun kenmerkende gedrag, zoals kruipen en contact van hand of voorwerp met de mond”. Bij lood telt het stof dat een kind van vloeren, handen en speelgoed inslikt zwaarder dan wat het inademt.
De bloedtest en het getal 3,5
Lood in het bloed wordt gemeten in µg/dL (microgram lood per deciliter bloed; een deciliter is een tiende liter). De referentiewaarde voor lood in bloed van de CDC is 3,5 µg/dL, in 2021 verlaagd van 5 µg/dL. Het is het niveau waar 97,5% van de Amerikaanse kinderen van 1 tot 5 jaar onder blijft; een kind dat erop of erboven zit, heeft dus meer lood in het bloed dan bijna alle kinderen van dezelfde leeftijd. Volgens de CDC is de waarde “niet gebaseerd op gezondheid en geen wettelijke norm”, en toen de CDC de waarde verlaagde, zei ze: “Blootstelling aan lood is op elk niveau schadelijk voor kinderen.”
3,5 µg/dL is dus een signaal voor verder onderzoek, geen veilige grens. Een uitslag eronder betekent niet dat het lood geen schade heeft gedaan. Een uitslag erop of erboven betekent: uitzoeken waar het lood vandaan komt; de CDC adviseert een uitslag uit een vingerprik te bevestigen met bloed uit een ader. Artsen buiten de VS volgen hun eigen richtlijnen, en uw arts legt uit wat een uitslag betekent.
Wat we voorstellen
- Gebruik loodvrije glazuren waar dat kan. In een huis met jonge kinderen stellen we voor helemaal geen lood te gebruiken.
- Hebt u loodfritten gebruikt (lood dat al tot glas is gesmolten en tot poeder is gemalen), of oude glazuren waarvan u de samenstelling niet kent, vraag de arts van uw kind dan naar het bepalen van het loodgehalte in het bloed.
- Volg de regels voor stof hierboven bij elk glazuur, niet alleen bij glazuren met lood.
Glazecalc laat lood uitgeschakeld, tenzij u het in Instellingen inschakelt. Met lood uitgeschakeld voegt Glazecalc nooit lood aan een recept toe en stelt het ook nooit voor.
Huisdieren
We hebben geen veterinair onderzoek of advies gevonden dat is geschreven voor huisdieren in de huizen van pottenbakkers. Het advies in dit deel is gezond verstand, gebouwd op algemene feiten over lood, barium en vogels. Het komt niet uit een veterinaire bron.
Wat bekend is
De Pet Poison Helpline zegt: “Lood is giftig voor alle diersoorten, maar jonge en/of ondervoede dieren lopen het grootste risico op vergiftiging”, met verschijnselen als braken, diarree, niet eten, strompelen, stuipen en blindheid. Een veterinair casusverslag beschrijft een hond die sterretjes met bariumnitraat at (een oplosbaar bariumzout, geen glazuurgrondstof): hij kreeg plotselinge zwakte, kwijlde en kreeg een onregelmatige hartslag, en herstelde met behandeling door een dierenarts. Vogels zijn een bijzonder geval: een dierenarts van de University of Illinois legt uit dat “vogels een zeer geavanceerd en uiterst efficiënt ademhalingsstelsel hebben, waardoor ze bijzonder kwetsbaar zijn voor het inademen van dampen en aerosolen.”
Regels van gezond verstand
- Houd huisdieren uit het atelier, met de deur dicht.
- Honden kauwen op zakken en drinken uit emmers. Bewaar zakken in een gesloten kast en houd op elke emmer een deksel.
- Katten lopen door stof en likken het van hun poten en vacht. Maak de vloer nat schoon en houd katten uit het atelier, zodat er niets is om af te likken.
- Vogels en kleine zoogdieren (konijnen, cavia’s, hamsters) delen de lucht in huis. Houd ze in een ver verwijderde kamer met de deur dicht terwijl u droge grondstoffen hanteert en terwijl de oven stookt.
- Aquaria vangen neerdalend stof op. Houd ze uit het atelier, en afgedekt.
- Houd voer- en waterbakjes van huisdieren uit de buurt van het atelier en de oven, en gebruik bakjes uit de winkel of geteste bakjes, geen experimenten uit het atelier.
Als een huisdier iets uit het atelier kan hebben gegeten of gedronken, of verschijnselen als hierboven vertoont, bel dan uw dierenarts of een hulplijn voor dierenvergiftigingen (zie de tabel bovenaan), met de naam van de grondstof en het gewicht van het dier bij de hand.
De oven
De buitenkant wordt zo heet dat u zich kunt branden
Een Britse risicobeoordeling voor scholen zegt dat de buitenkant van een oven “160 °C en mogelijk meer kan bereiken” (ongeveer 320 °F), en een leidraad voor ovens op scholen meldt tot 460 °F (ongeveer 240 °C) aan de metalen banden. Skutt, een ovenfabrikant, raadt een ovenruimte aan die tegen kinderen en huisdieren op slot kan. Waar een ruimte niet op slot kan, stelt de leidraad voor scholen een afscheiding voor, zoals een veiligheidshek rond de oven.
Kleine kinderen en huisdieren begrijpen een waarschuwingsbord niet. We stellen voor ze achter een afgesloten deur of een afscheiding te houden tijdens het stoken en terwijl de oven afkoelt, en voor alle anderen een waarschuwingsbord op te hangen.
Ruimte rondom de oven
Over de veiligheidsafstand zijn de bronnen het niet eens. Rio Grande noemt minstens 12 inch (30 cm) tot muren en alles wat brandbaar is. L&L raadt sterk 18 inch (46 cm) tot alle muren aan, en de bouwvoorschriften die L&L aanhaalt vragen 3 voet (0,9 m) tot brandbare muren. Volg de handleiding van uw oven en de plaatselijke brandveiligheidsvoorschriften; houd bij twijfel 18 inch afstand tot elke muur en 3 voet tot alles wat kan branden. Houd in een garage auto’s, brandstof en verf ver weg.
Stroom
Rio Grande raadt een eigen groep aan (een groep die verder niets van stroom voorziet; in België: een aparte kring), met een goed geaard stopcontact. We stellen voor geen verlengsnoer te gebruiken. Zet tussen twee stoken de zekering of de werkschakelaar van de oven uit, of haal de stekker uit het stopcontact, zodat een kind de oven niet kan aanzetten.
Wees erbij als de stook eindigt
Een kiln sitter is de mechanische schakelaar op veel handbediende ovens: aan het eind van de stook buigt een kleine kegel door en zet de schakelaar uit. Volgens de handleiding is de kiln sitter “NIET bedoeld om te werken als faalveilige uitschakelbeveiliging”. Rio Grande zegt een oven tijdens het stoken nooit zonder toezicht te laten, “vooral rond de verwachte uitschakeltijd”. Blijf dus in de buurt en controleer de oven tijdens het stoken, vooral tegen het einde; stook alleen als er een volwassene thuis en wakker is tijdens de hele stook, controleer of de oven is uitgeschakeld, en zet een ABC-brandblusser in de ovenruimte. Hoe kiln sitters, regelaars en stookschema’s werken, leest u in Een eenvoudige oven stoken.
Dampen en koolmonoxide
Bij het stoken komen dampen vrij, dus ontlucht de oven naar buiten; Veilig mengen en ventileren legt uit hoe. Een oven in een aangebouwde garage heeft een ontluchting nodig die voorkomt dat dampen via de tussendeur het huis bereiken. Houd vogels tijdens elke stook in een kamer ver weg.
Koolmonoxide (CO) is een giftig gas dat u niet kunt zien of ruiken. Een veiligheidsblad over ovens van een universiteit schrijft CO-melders voor bij gasovens. Over elektrische ovens lopen de meningen uiteen, maar bij het uitbranden van organisch materiaal (in klei, of in dingen als papier of was) kan CO ontstaan. Wij vinden een CO-melder in de ovenruimte en in de kamers ernaast een verstandige, goedkope stap bij elke oven.
Kijkgaten en ogen
Infrarood licht, dat u niet kunt zien, “begint bij 752°F (400°C)”, en het Ceramic Arts Network zegt dat in een oven kijken boven die temperatuur altijd met oogbescherming zou moeten gebeuren. Infrarood kan de ooglens beschadigen en tot grauwe staar leiden, en lang kijken kan het netvlies beschadigen. Een zonnebril of een didymiumbril houdt het niet tegen.
Kinderen zouden helemaal niet in een oven moeten kijken. Een gloeiend kijkgat trekt ze aan, en ze houden een beschermbril niet betrouwbaar op; houd ze dus uit de buurt zolang de oven heet is. Volwassenen zouden maar kort moeten kijken, door een lasbril met IR-filter. Bronnen raden beschermingsniveaus van 1,7 tot 5 aan; beschermingsniveau 3 is een verstandige keuze, donkerder als u daarna vlekken ziet.
Handgemaakt serviesgoed op de eettafel
Bij potten op de eettafel van het gezin draait het om afgifte van metalen: metalen die uit het gebakken glazuur oplossen in eten of drinken. De FDA waarschuwt dat als keramiek “niet goed is gemaakt, dit lood aan eten en drinken kan worden afgegeven”, en dat “geen enkele hoeveelheid wassen, koken of andere behandeling lood uit keramiek kan verwijderen”. Toezichthouders zoals de Amerikaanse FDA en de EU begrenzen hoeveel lood en cadmium een afgewerkt stuk afgeeft in een gestandaardiseerde zuurtest, niet wat het glazuur bevat. De strengste Amerikaanse grenswaarde, voor kopjes, mokken en kannen, is 0,5 µg/mL lood.
Loodvrij is niet hetzelfde als voedselveilig
Ook een glazuur zonder lood kan metalen afgeven. Digitalfire, een naslagwerk over glazuurchemie, noemt glazuren met “kleurstoffen van zwaremetaaloxiden, barium, lithium of lood” als het probleem, en waarschuwt dat een pigment dat boven de opgegeven temperatuur wordt gestookt, cadmium kan afgeven. Het etiket voor kunstenaarsmaterialen volgens ASTM D-4236 op een pot “toont NIET aan dat een gebakken glazuur voedselveilig is”, en “Producenten van tafelgerei moeten al het afgewerkte werk testen om vast te stellen of het als serviesgoed geschikt is.”
“Voedselveilig” betekent: dit glazuur, op deze klei, gestookt tot deze kegel, op deze manier aangebracht, geeft minder af dan de wettelijke grenswaarden. Een berekening van het recept, ook die van Glazecalc, kan een riskant recept signaleren, maar niet bewijzen dat een pot veilig is. Dat kan alleen een migratietest van het gebakken stuk.
We stellen voor de vermelding “voedselveilig” op een gekocht glazuur te lezen als een goed begin, niet als een garantie: een andere klei, een dikkere laag, een andere kegel of een tweede glazuur erover verandert het resultaat.
Testen
Laboratoria testen gebakken stukken met een gestandaardiseerd zuurbad dat het ongunstigste geval voorstelt, zoals ASTM C738 in de VS. De EU-test van één laboratorium vraagt vier identieke stukken en duurt zeven werkdagen; maak dus reservestukken van alles wat u wilt laten testen.
Thuistests zijn omstreden. Volgens de FDA kunnen veegtests voor thuis lood aantonen dat kan worden afgegeven, en zou een stuk dat positief test niet voor eten gebruikt moeten worden. Ceramics NZ waarschuwt dat loodtestpennen voor consumenten op keramiek “niet voor dit gebruik ontworpen” zijn en vals-positieve uitslagen kunnen geven. Digitalfire stelt voor een schijfje citroen een nacht op het glazuur te laten liggen, als ruwe eerste controle. De veilige uitleg: een positieve thuistest betekent dat u het stuk niet meer voor eten gebruikt, en een negatieve bewijst niets. Alleen een laboratorium kan u vertellen dat een stuk veilig is.
Werk met haarscheuren
Haarscheuren zijn een netwerk van fijne scheurtjes in het oppervlak van het glazuur, en de bronnen zijn het er niet over eens. Uit een experiment van Ceramics Monthly bleek dat plaatjes met haarscheuren schoon te krijgen waren, het best in een vaatwasser, al werden ze met water en zeep minder schoon dan plaatjes zonder haarscheuren. Digitalfire vindt dat “werk met haarscheuren onaanvaardbaar is” en dat haarscheuren “het werk ernstig verzwakken”. De veilige weg is eenvoudig: gebruik stukken met haarscheuren niet voor eten.
Binnenglazuren
Een binnenglazuur is het glazuur aan de binnenkant van een kop of kom, waar het eten in zit. Digitalfire beschrijft een binnenglazuur waarvan het risico laag genoeg kan zijn om het zonder laboratoriumtest te gebruiken: geen kleurstoffen, barium, lood of lithium; goed uitgesmolten; geen haarscheuren; en slijtvast. Ook dan laat alleen een test op de afgifte van metalen door uw eigen gestookte potten zien of ze voedselveilig zijn. Waarschuwingssignalen bij elk glazuur zijn grote hoeveelheden kleurstof, kristallen aan het oppervlak en slecht uitsmelten.
Regels voor het gezin die we voorstellen
- Bekers, kommen en borden van kinderen: alleen in een laboratorium geteste, bestendige binnenglazuren, of gekocht serviesgoed.
- Bewaar geen zuur eten of drinken (citrusvruchten, tomaat, azijn, vruchtensap, wijn) in potten met een glazuur dat u niet hebt laten testen.
- Gebruik stukken met haarscheuren niet voor eten.
- Proefplaatjes en experimenten blijven in het atelier, nooit in de keuken, de speelgoedkist of de bakjes van het huisdier.
- Wees ook voorzichtig met andere keramiek. De FDA adviseert voorzichtigheid met handgemaakte of ruw ogende stukken, antiek, beschadigde of versleten stukken, vondsten van de rommelmarkt en felle oranje, rode of gele decoratie.
- Heeft een kind keramiek gebruikt waaraan u nu twijfelt, dan zegt de FDA: praat met een arts over het bepalen van het loodgehalte in het bloed.
Meer over hoe glazuren smelten, waarom sommige metalen afgeven en wat de grenswaarden betekenen, leest u in Glazuren vanaf de basis.
Bronnen
- America's Poison Centers: Poison Help
- Poison Control (poison.org): webPOISONCONTROL
- NHS: Poisoning
- National Poisons Information Service (UK)
- National Poisons Information Centre of Ireland: Public Poisons Line
- European Commission: 112, the European emergency number
- healthdirect: Poisoning
- National Poisons Centre (New Zealand)
- ASPCA: Animal Poison Control
- Pet Poison Helpline
- Animal PoisonLine (UK)
- Animal Poisons Helpline (Australia and New Zealand)
- PubMed Central: Non-fatal acute barium carbonate poisoning, a case report (2025)
- WHO IPCS: Environmental Health Criteria 107, Barium (1990)
- Fisher Scientific: Potassium dichromate safety data sheet (2007)
- WikEM: Boron toxicity
- NPIC and US EPA: Recognition and Management of Pesticide Poisonings, chapter 9 (PDF)
- medlibrary.org: Lithium carbonate prescribing information
- CDC: About Lead in Jobs, Hobbies, or Other Activities
- CDC: Blood Lead Reference Value
- US EPA: Children's health booklet (2018, PDF)
- Pennsylvania Department of Health: Non-Occupational Lead Exposure (PDF)
- Western Carolina University: Ceramics Safety
- Crafts Council (UK): How to make your pottery practice greener
- Pet Poison Helpline: Lead
- Vet Candy: Sparkler ingestion results in barium toxicity
- University of Illinois College of Veterinary Medicine: Bird toxins
- Skutt: Designing a Kiln Room (PDF)
- Kiln Management guide for schools (PDF)
- L&L Kiln: Front-loader installation checklist (PDF)
- Rio Grande: PMC Kilns Handbook (PDF)
- Dawson: Kiln-Sitter LT-3 manual (PDF)
- Ceramic Arts Network: In the Studio, Eye Health for Potters
- FDA: Questions and Answers on Lead-Glazed Traditional Pottery
- FDA: Compliance Policy Guide 545.450, lead in pottery (PDF)
- Digitalfire: Food Safe
- Ceramics NZ: Is it food safe?
- Ceramic Arts Network: Techno File, Dirty Dishes