Bácáil in áith shimplí

Cóin: cad a thomhaiseann siad

Lean lámhleabhar d’áithe féin ar dtús. Cuireann an treoirleabhar seo le chéile a bhfoilsíonn déantóirí cón agus áitheanna faoi áitheanna leictreacha simplí; ní thagann sé in áit na dtreoracha don tsamhail atá agat, agus más difriúil iad, is é an lámhleabhar is ceart.

Is pirimid bheag chaol é cón piriméadrach, déanta as púdar ceirmeach caighdeánaithe. Nuair a bhíonn a dhóthain teasa faighte aige, bogann sé agus lúbann sé anonn, ar an mbealach céanna gach uair. Cuireann tú cóin san áith in aice leis na píosaí agus léann tú cé chomh fada is a lúb siad.

Tomhaiseann cóin obair teasa, éifeacht na teochta agus an ama le chéile. Mar a deir Orton, an príomhdhéantóir cón i Stáit Aontaithe Mheiriceá: “Ní hí an teocht amháin a thomhaiseann cóin.” Lúbann cón a théitear go mall ag teocht níos ísle ná cón a théitear go tapa, agus is mar an gcéanna a iompraíonn glónra é féin. Mar sin, tugann Orton teocht gach cóin do ráta téimh sonraithe thar an 100 °C (180 °F) deiridh den bhácáil. Nuair a thosaíonn cón ag bogadh, lúbann sé thar raon cúng, “níos lú ná 40° F de ghnáth” (22 °C).

Uimhreacha na gcón

Téann uimhreacha na gcón ó 022, an ceann is fuaire, go 42. Léiríonn nialas chun tosaigh an tsraith is fuaire, agus léitear “náid” air: tá cón 06 (“náid a sé”) níos fuaire ná cón 04, agus tá níos lú teasa ag teastáil ó chón 01 ná ó chón 1. Tugann Orton rabhadh go bhfuil sé tábhachtach gan an dá shraith a chur trína chéile. Is mór an bhearna: lúbann cón 06 ag teocht atá níos mó ná 220 °C (400 °F) níos fuaire ná cón 6.

Is minic a thugann soláthraithe sa Ríocht Aontaithe, san Eoraip, san Astráil agus sa Nua-Shéalainn teocht in °C seachas cón: aimsigh an cón is gaire di sa tábla thíos agus deimhnigh é le cón fianaise. Níor cheart glacadh leis go bhfuil uimhreacha Orton ag cóin Seger ná ag cóin Staffordshire, na sraitheanna Eorpacha níos sine, agus mar sin úsáideann an treoirleabhar seo cóin Orton.

Obair teasa breise ó choinneáil

Le coinneáil (soak freisin i mBéarla), fanann an áith ag teocht amháin ar feadh tamaill. Toisc gur obair teasa a thomhaiseann cóin, is féidir le coinneáil ag barr na bácála seasamh in áit buaicteochta níos teo. Tugann Orton na coibhéisí garbha seo:

Cuireann Orton leis go bhféadfadh coinneáil 1–2 uair an chloig “a bheith go leor chun an chéad chón eile, uimhir amháin níos teo, a chur as a riocht”.

Mar sin, ní bhíonn coinneáil saor in aisce riamh: má chuireann tú ceann leis, bí ag súil go lúbfaidh na cóin níos faide, agus ísligh an bhuaicteocht dá réir.

Cineálacha cóin

Déanann Orton ceithre chineál. Seasann dhá chineál ar an tseilf chun a thaispeáint cad a fuair na píosaí; is don Kiln-Sitter an dá chineál eile.

Is tábhachtach an airde: má bhíonn difríocht ¼ orlach (6 mm) in airde cóin mhóir, “féadann sé difríocht níos mó ná leathchón a dhéanamh sa lúbadh”. Ní théann cóin as feidhm ná in aois, agus ní chuireann stóráil thais isteach orthu.

An bhrí atá le “cón 6” go praiticiúil

Tugann an tábla 1222 °C (2232 °F) do chón 6 féintacaithe, ach amháin nuair a ardaíonn an 100 °C (180 °F) deiridh ag 60 °C/h (108 °F/h). Má ardaíonn an teocht ag 150 °C/h (270 °F/h), lúbann an cón céanna ag 1243 °C (2269 °F). Bíonn áitheanna fíora difriúil arís: tuairiscíonn Digitalfire: “Sroicheann formhór na n-áitheanna cón 6 ag 2200°F, ní ag 2232°F”. Mar sin, ciallaíonn “cón 6” go bhfuair na píosaí an obair teasa a lúbann cón 6, is cuma cad a léigh teirmiméadar ag an am.

Bácáil de réir an chóin, ní de réir an chloig ná an diail. Socraigh rialaitheoir de réir uimhir an chóin, agus lig do chón fianaise ar an tseilf gach bácáil a dheimhniú.

An tábla cón

Is ó thábla cón Orton (©2001) do chóin fhéintacaithe na figiúirí seo. Roghnaigh an colún atá ag teacht le luas ardaithe d’áithe thar an 100 °C (180 °F) deiridh. Is é riail ordóige Orton: an colún 150 °C/h (270 °F/h) do bhácáil thapa, an colún 60 °C/h (108 °F/h) do bhácáil mheánach agus an colún 15 °C/h (27 °F/h) do bhácáil mhall. Chun ráta a oibriú amach, roinn an méid a d’ardaigh an teocht ar líon na n-uaireanta a thóg sé: tá áith a ardaíonn 500 °C (900 °F) i gceann 3 huaire an chloig ag téamh ag thart ar 167 °C/h (300 °F/h).

Léiríonn dais figiúr nár cóipeáladh anseo; féach tábla iomlán Orton chun é a fháil.

Bíonn cóin mhóra laistigh de chúpla céim de na figiúirí seo: lúbann cón mór 6 ag 1220 °C (2228 °F) nuair a ardaíonn an teocht ag 60 °C/h (108 °F/h). Ní thugtar cóin bheaga, an cineál a úsáidtear i Kiln-Sitter, ach ag 300 °C/h (540 °F/h), agus mar sin tugann an tábla 1255 °C (2291 °F) do chón beag 6. Ní hí sin an teocht a mhúchann Kiln-Sitter an áith aici. Is é an fheidhm atá ag cón an Kiln-Sitter ná teacht le cón na seilfe, agus is ag cón na seilfe atá an focal deiridh.

Dhá rabhadh. Tugann leabhrán Orton ó 2019 1024 °C (1875 °F) do chón 06 ag an ráta tapa, ach tugann an tábla agus Ceisteanna Coitianta Orton araon 1013 °C (1855 °F), agus is é sin a úsáidtear anseo. Agus tá earráidí cóipeála sa tábla cón mór ag deireadh lámhleabhar Kiln-Sitter Dawson (cón 5 níos teo ná cón 6), mar sin ná húsáid é.

Paca cón a chur ar bun

Is éard is cón fianaise ann ná cón a chuirtear ar sheilf in aice leis na píosaí, áit a bhfaigheann sé an teas céanna. Labhraíonn Orton go soiléir faoina ról: “Is é an t-aon tomhas fíor ar obair teasa ná cón mór nó cón féintacaithe a chuirtear ar an tseilf in aice leis na píosaí.” Bíonn an Kiln-Sitter in aice leis an mballa, agus léann tóireadóir rialaitheora nó piriméadair an teocht in aice leis an mballa; léann cón fianaise an teas san áit a bhfuil na potaí.

Is éard is paca cón ann ná trí chón fianaise curtha le chéile, uimhir amháin óna chéile:

Cóin fhéintacaithe nó plaic

Molann L&L, déantóir áitheanna Meiriceánach, cóin fhéintacaithe don phaca “toisc gurb iad is fusa a úsáid agus gur leo is comhsheasmhaí a bhíonn na torthaí”: tá a n-airde agus a gclaonadh ionsuite iontu.

Bíonn plaic (coimeádán réamhdhéanta) nó cnap cré bog póiriúil, a bhfuil poill déanta ann le peann luaidhe, ag teastáil ó chóin mhóra. Cuir gach ceann ina sheasamh agus 2 orlach (51 mm) go díreach le feiceáil, claonta 8° ón ingear i dtreo a thaoibh lúbtha. Chun an taobh sin a aimsiú, cuir an cón ina sheasamh ar a bhonn ar dhromchla cothrom, coinnigh ar a bharr é agus scaoil leis: titeann sé i dtreo an taoibh lúbtha.

Na pacaí a shuíomh

1. Cuir an paca “i bhfad isteach san áith, ach... le feiceáil trí pholl faire” (Orton), gar do lár an lochta agus i bhfad ó shiorraí (L&L). Ná cuir díreach ag an bpoll faire é: ba cheart go mbraithfeadh na cóin an teas a bhraitheann na píosaí.
2. Sula ndúnann tú an clúdach, féach tríd an bpoll faire agus seiceáil gur féidir leat na trí chón ar fad a fheiceáil.
3. In áith a bhfuil Kiln-Sitter uirthi, coinnigh seilf an phaca 1 orlach (25 mm) ar a laghad níos airde nó níos ísle ná feadán an Kiln-Sitter, ionas nach féidir le seilf, má chlaonann sí, an Kiln-Sitter a chur i bhfostú.
4. Sna chéad bhácálacha a dhéanann tú, cuir paca ar an tseilf uachtair, ar an tseilf láir agus ar an tseilf íochtair. Téann tástáil chalabraithe L&L níos faide: dhá phaca de chóin 07, 06 agus 05 ar gach seilf, ceann ag an imeall agus ceann sa lár.

Bí ag súil le difríochtaí: deir Orton “De ghnáth, feicfidh tú difríocht cóin amháin ar a laghad idir barr agus bun na háithe”, agus bíonn áiteanna atá lódáilte go dlúth níos fuaire. Tugann pacaí nach féidir leat a fheiceáil le linn na bácála taifead duit ina dhiaidh sin fós.

An Kiln-Sitter

Is éard is Kiln-Sitter ann ná an lasc mheicniúil, ar an taobh amuigh de go leor áitheanna simplí agus áitheanna níos sine, a mhúchann an áith nuair a lúbann cón beag. Is é Kiln-Sitter Dawson an ceann is cáiliúla. Déanann sé an bhácáil níos éasca, ach is áis é, ní gléas sábháilteachta.

Conas a oibríonn sé

Síneann feadán poircealláin isteach san áith. Ag a cheann, luíonn cón beag nó barra trasna ar dhá thaca miotail, faoi shlat bhraite a chasann ar mhaighdeog mar chrandaí bogadaí. Lasmuigh den áith, coinníonn ceann eile na slaite meáchan in airde le crúb bheag. Nuair a bhogann an cón agus a lúbann sé go dtí thart ar 90°, titeann an tslat sách fada chun an meáchan a scaoileadh, titeann an meáchan, agus gearrtar an chumhacht chuig na heilimintí.

Tugann cóin bheaga agus barraí “cóireáil teasa choibhéiseach”. Tugann Orton faoi deara go roghnaíonn go leor tosaitheoirí barraí, mar go bhfuil sé éasca, de bharr a gcrutha chothroim, iad a chur ar an mbealach céanna gach uair. Bíonn cón beag ag caolú, mar sin is tábhachtach an áit a luíonn sé: má bhíonn a chuid tanaí faoin tslat, múchtar an áith níos fuaire, agus má bhíonn a chuid tiubh faoin tslat, níos teo, athrú “an oiread le 1/2 cón”.

Cén cón a théann sa Kiln-Sitter

Ní réitíonn na foinsí le chéile. Deir Dawson, a rinne an Kiln-Sitter, an uimhir chéanna a úsáid agus atá ag an gcón bácála ar an tseilf, agus dul uimhir amháin níos teo sa chás amháin go bhfanann cón na seilfe gan lúbadh. Deir L&L cón atá uimhir amháin níos teo ná cóin na seilfe a úsáid, mar go mbíonn an Kiln-Sitter in aice leis an mballa agus leis na heilimintí, go bhfaigheann sé níos mó teasa, agus gur gnách leis an áith a mhúchadh go luath. Socraíonn Orton an prionsabal: “Is é cón na seilfe an breitheamh deiridh ar phróiseas na bácála, ní cón ná barra an Kiln-Sitter.”

Ár bpointe tosaigh: cuir cón beag sa Kiln-Sitter a bhfuil an uimhir chéanna air is atá ar do sprioc, agus paca cón ar an tseilf. Mura bhfuil cón bácála na seilfe lúbtha a dhóthain nuair a mhúchann an áith, téigh uimhir amháin níos teo sa Kiln-Sitter an chéad uair eile, nó cuir an chuid is tiubh den chón faoin tslat. Má tá sé lúbtha an iomarca, déan a mhalairt.

É a shocrú, agus seiceálacha roimh gach bácáil

Nós imeachta Dawson, a fheidhmíonn freisin mar sheiceáil roimh gach bácáil:

1. Múch na lasca go léir. Seiceáil go mbogann an tslat bhraite go saor, go bhfuil sí i lár an fheadáin agus nach bhfuil sí lúbtha ná creimthe. Má bhogann sí go righin, deir Dawson cóimeáil an fheadáin a athsholáthar.
2. Scuab sraith thanaí de bhrat seilfe ardbhácála (brat a choisceann ar ábhar leáite greamú) ar thacaí an chóin, agus ar an tslat san áit a mbaineann sí leis an gcón. Ná cuir brat seilfe riamh ar an gcón ná ar an bhfeadán poircealláin.
3. Lódáil seilfeanna agus píosaí 1 orlach (25 mm) ar a laghad níos airde nó níos ísle ná an feadán, ionas nach féidir le haon rud teagmháil leis, titim ina choinne ná é a bhlocáil.
4. Ardaigh an meáchan, brúigh an chrúb anuas ar an truicear, agus leag an cón nó an barra cothrom ar na tacaí in aghaidh na céime miotail, mar a thaispeánann lámhleabhar do Kiln-Sitter, ar an mbealach céanna gach uair. Seiceáil arís é sula ndúnann tú an clúdach: “D’FHÉADFADH RÓBHÁCÁIL A BHEITH MAR THORADH AR CHÓN NÓ AR BHARRA A CHUIRTEAR SA SUÍOMH MÍCHEART.”
5. Socraigh an lasc ama agus brúigh isteach an suncaire go dtí go nglasálann sé. Coinnigh an áith ar leibhéal agus an spás faoin meáchan glan, ionas gur féidir leis an meáchan titim.

An lasc ama

Tá lasc ama ar go leor Kiln-Sitter, samhlacha LT Dawson ina measc: clog a mhúchann an áith tar éis ama shocraithe, mar chúltaca “ar eagla go dteipfeadh ar an KILN-SITTER”. Ba cheart í a shocrú i gcónaí níos faide ná an t-am a bhfuiltear ag súil go dtógfaidh an bhácáil. Socraíonn na foinsí an corrlach ar bhealaí difriúla:

Ár bpointe tosaigh: go fial an chéad uair (laistigh de 20 uair an chloig an diail), ansin ½ go 1 uair an chloig níos faide ná an t-am a thaifead tú. Insíonn an lasc ama duit freisin cé chomh fada a mhair bácáil: má socraíodh ar 7 í agus má chríochnaigh sí ar 1, ciallaíonn sé sin 6 huaire an chloig.

Nuair a mhúchann sé go luath nó go déanach

Tar éis gach bácála, léigh cón an Kiln-Sitter in aice le cóin na seilfe.

Chun an coigeartú a sheiceáil, úsáideann Dawson tomhsaire bácála a choinníonn an tslat san áit a bhfágfadh cón lánlúbtha í; ba cheart go mbeadh “glanspás 1/16 orlach” (thart ar 1.6 mm) ag an gcrúb ansin. Seiceáil é gach 30 bácáil. Riail Ceramics Monthly: má mhúchann an áith go luath, bog an pláta truicir suas beagán; má mhúchann sí go déanach, bog síos beagán é. Is cuma cad a dhéanann an Kiln-Sitter, “Bíodh muinín agat i gcónaí as cóin fhianaise mhóra seachas as cóin bheaga an Kiln-Sitter.”

Tá an Kiln-Sitter déanta do bhácálacha “go dtí Cón 8, Cón 8 féin san áireamh”. Ní féidir leis teocht a choinneáil ná fuarú go mall leis féin. Le cleachtadh agus le taifead bácála, áfach, is féidir leat “a bheith i do rialaitheoir”, mar a deir Digitalfire: bí ag faire ar na cóin agus cas na lasca de láimh.

Cóin a léamh

Léitear cóin faoi dhó: tríd an bpoll faire fad atá an áith ag bácáil, agus i do lámh nuair atá sí fuaraithe.

Le linn na bácála

Is éard is poll faire ann ná poll beag trí bhalla na háithe, dúnta le dallán inbhainte. Ná féach isteach riamh gan cosaint súl. Deir Orton: “Ba cheart spéaclaí táthúcháin a úsáid chun gortú súl a sheachaint. Ní mholtar spéaclaí gréine.” Is iad spéaclaí táthúcháin scáth 3, rátáilte don infridhearg, is minice a mholtar; úsáid scáth níos dorcha má fheiceann tú spotaí ina dhiaidh sin.

• Nuair a thosaíonn an cón treorach ag lúbadh, tá an deireadh gar: bí ag faire go géar as seo amach.
• Nuair a thosaíonn cón, tógann sé 15 go 25 nóiméad lúbadh (deir leabhrán níos nuaí Orton 15 go 22), go mall ar dtús, ansin go tapa nuair a théann sé thar leath bealaigh, ag 3 a chlog.
• Tá an cón bácála críochnaithe nuair atá a bharr ar comhleibhéal lena bhonn.

Ar áith láimhe, is é an poll faire an t-aon chomhartha beo atá agat, agus sin é an fáth nach mór an paca a chur áit ar féidir leat é a fheiceáil.

Tar éis na bácála

Léann Orton an lúbadh mar aghaidh cloig. Díríonn cón nach bhfuil lúbtha suas, ag 12 a chlog; tá cón atá ag teagmháil leis an tseilf ag 6 a chlog. Is é an pointe deiridh lúbadh 90°, an barr ar comhleibhéal leis an mbonn: an pointe ag a dtomhaistear teochtaí an tábla, agus measann Orton go bhfuil cón bácáilte i gceart má tá sé áit ar bith idir 5 a chlog agus 6 a chlog. Idir 4 a chlog agus teagmháil leis an tseilf is beag an difríocht, “1 nó 2 chéim de ghnáth”.

Coigeartú don chéad bhácáil eile

Is éard is ceartú cóin ann ná socrú rialaitheora a ardaíonn nó a ísleann an teocht a úsáideann sé do chón, chun teacht leis an méid a thaispeánann do chóin fhianaise. Coinnigh gach paca bácáilte agus scríobh síos conas a lúb gach ceann (féach ‘Tar éis na bácála’, thíos).

Brioscbhácáil

Is í an bhrioscbhácáil (biscuit i mBéarla na Ríochta Aontaithe) an chéad bhácáil, ag teocht níos ísle, a dhéanann gréithe crua póiriúla, réidh le glónrú, as cré thirim. Bácáiltear go cón 06–04 í de ghnáth, 998–1063 °C (1828–1945 °F) ar thábla Orton; is minic a bhácálann potadóirí sa Ríocht Aontaithe go dtí thart ar 1000 °C (1832 °F), gar do chón 06. Ba cheart do na brioscghréithe fanacht póiriúil, “níos mó ná 15% go ginearálta” (Digitalfire), ionas go súnn siad an t-uisce as an nglónra. Má bhíonn an bhrioscbhácáil róbhog, glacann na píosaí an glónra róthiubh, agus scoilteann sé ansin agus snámhann sé (tarraingíonn sé siar ina oileáin, ag fágáil cré lom). Leanann brioscghréithe tearcbhácáilte freisin “ag crapadh le linn na bácála glónra”, rud a mhilleann oiriúint an ghlónra. Ní gá a bheith ró-chúramach leis an lódáil: féadfaidh píosaí teagmháil a dhéanamh lena chéile, is féidir clúdaigh a bhácáil ar a bpotaí, agus cuirtear babhlaí béal le béal seachas ceann istigh i gceann eile.

Cén fáth a dtéann an chéad chuid go mall

Méadaíonn uisce níos mó ná míle uair nuair a iompaíonn sé ina ghal uisce, mar sin ní mór píosaí taise a thriomú go mall. Molann L&L agus Orton “cúram ar leith a ghlacadh faoi bhun 1500°F (815°C) chun an cré-ábhar a théamh go cothrom”, agus deir siad nach mór an carbón a dhó amach roimh thart ar 650 °C (1200 °F). Os cionn 816 °C (1500 °F) is féidir leis an áith ardú níos tapa.

Is éard is aisiompú grianchloiche ann ná an t-athrú tobann ar mhéid na silice sa chré ag 573 °C (1063 °F): téann sí i méid agus an teocht ag ardú, agus crapann sí agus an teocht ag titim. Moillíonn an réamhshocrú Slow Bisque ó L&L tríd, idir 538 °C (1000 °F) agus 593 °C (1100 °F). Fuair Digitalfire go raibh sé seo “neamhriachtanach do bhrioscbhácálacha”, agus deir Ceramics Monthly gur nuair a bhíonn gréithe dlútha á bhfuarú is mó a bhíonn tábhacht leis. Is beag a chosnaíonn moilliú, mar sin is é ár moladh é a choinneáil do phíosaí tiubha.

Triomú réamhbhácála: na píosaí a thriomú san áith

Is éard is triomú réamhbhácála ann ná an áith a choinneáil ag teocht íseal, agus an clúdach ardaithe ar thaca nó an gaothaire ar siúl, go dtí go mbíonn an taise dheireanach imithe as na píosaí. Ní réitíonn na foinsí le chéile faoin teocht:

Ár bpointe tosaigh: ardaigh go mall go dtí thart ar 121 °C (250 °F) ar a mhéad, agus coinnigh ansin go dtí go bhfanann scáthán ag an ngaothaire glan gan cheo. Coinnigh thar oíche do phíosaí tiubha nó taise.

An tástáil scátháin: coinnigh scáthán atá ag teocht an tseomra ag poll aerála nó ag an mbearna faoi chlúdach atá ardaithe ar thaca. Má thagann ceo air, tá uisce fós ag teacht amach; fan, agus déan an tástáil arís.

Cláir bhácála don rialaitheoir

Is éard is rialaitheoir ann ná aonad leictreonach a bhácálann an áith de réir cláir bhácála: liosta de dheighleoga, agus i ngach ceann acu ráta téimh (an rampa), spriocteocht agus coinneáil roghnach. Thíos tá dhá réamhshocrú ó rialaitheoirí DynaTrol L&L agus Bartlett, agus clár bácála a d’fhoilsigh Digitalfire. Is í “an bhuaicteocht” teocht an rialaitheora féin don chón a roghnaíonn tú: do chón 04 is ionann í agus 1052 °C (1926 °F), agus do chón 06, 993 °C (1819 °F).

Tá amanna L&L “do na háitheanna folmha is tapúla is féidir”; féadfaidh áith lódáilte suas le ceithre oiread ama a thógáil, agus is obair teasa bhreise í aon choinneáil a chuireann tú leis, rud nach gcuireann na réamhshocruithe san áireamh. Molann L&L Slow Bisque, le réamhthéamh 2–3 huaire an chloig nó níos faide, do phíosaí móra nó taise, agus tugann sé rabhadh faoi bhácáil thapa: “féadann sí máchaillí a chruthú, mar shampla poill bhioráin, scoilteadh agus dó amach neamhleor”.

Tógann BQ1000 thart ar 7 n-uaire an chloig agus 44 nóiméad. Measann a údar go bhfuil suas le 278 °C/h (500 °F/h) ceart go leor do phíosaí tanaí tirime, agus moillíonn sé an chéim dheireanach chun an teocht a chothromú ar fud an lochta.

Cóin an rialaitheora agus tábla Orton

Úsáideann rialaitheoirí L&L agus Bartlett 1052 °C (1926 °F) do chón 04 agus 993 °C (1819 °F) do chón 06, beagán faoi bhun 1063 °C (1945 °F) agus 998 °C (1828 °F) Orton; réitíonn siad le chéile ag cón 6 agus ag cón 10. Socraíonn cóin fhianaise an difríocht: mura réitíonn siad leis an rialaitheoir, ceartaigh é leis an gceartú cóin.

Ar áith láimhe

Leanann áith láimhe an plean céanna de láimh: triomaigh go mall agus an clúdach ardaithe ar thaca agus na poill faire ar oscailt, ardaigh na lasca céim ar chéim ó ‘Low’ (íseal) go ‘Medium’ (meánach) go ‘High’ (ard), agus lig don Kiln-Sitter deireadh a chur leis an mbácáil. Tá na nósanna imeachta foilsithe faoi ‘Áitheanna láimhe go mion’, thíos.

Bácáil glónra

Leánn an bhácáil glónra an glónra ina ghloine ar na brioscghréithe. Bácálann formhór na dtosaitheoirí glónraí ísealbhácála ag cón 06–04 nó glónraí meánbhácála ag cón 5–6. Bácáil go dtí an cón atá ar lipéid do chré agus do ghlónra, le paca cón thart ar an uimhir sin. Chun a fháil amach cad a tharlaíonn taobh istigh den ghlónra agus é ag leá, féach an treoirleabhar Glónrú ó bhunphrionsabail.

An áith a lódáil do bhácáil glónra

• Ní mór gan píosaí glónraithe teagmháil a dhéanamh lena chéile ná leis na ballaí: fág thart ar ½ orlach (13 mm) eatarthu.
• Coinnigh glónra den bhonn (an bonn a fhágáil gan glónra), nó cuir gréithe ísealbhácála ar chosa taca, seastáin bheaga a bhfuil rinn orthu. Níor cheart d’earraí cruachré ná do phoirceallán seasamh ar chosa taca, mar go dtéann na cosa taca isteach sna píosaí ag na teochtaí sin; úsáid brat seilfe ardbhácála nó gaineamh silice ina n-áit.
• Fág 1 orlach (25 mm) ar a laghad idir imill na seilfeanna agus an balla nó an Kiln-Sitter.

Cláir bhácála don rialaitheoir

Is é Slow Glaze an ghnáthrogha is sábháilte, i bhfianaise rabhadh L&L faoi bhácáil thapa. Má chuireann tú coinneáil níos faide ná 5–10 nóiméad leis ag an mbuaicteocht, deir L&L an sprioc nó an ceartú cóin a ísliú dá réir, agus tugann sé faoi deara: “Brostaíonn coinneáil ag teochtaí arda caitheamh na n-eilimintí agus an teirmeachúpla.”

Cón 6: titim agus coinneáil

Uaireanta tagann glónraí meánbhácála amach le poill bhioráin (poill bhídeacha sa dromchla) nó le cloig, a d’fhág gás ag boilgearnach as an leátán. Bácálann clár titim agus coinneáil go dtí an bhuaicteocht, fuaraíonn sé go tapa thart ar 56 °C (100 °F) agus coinníonn sé an teocht ansin. Mar a deir Digitalfire: “Má ísltear an teocht 100°F agus má choinnítear ansin í, bíonn dóthain slaodachta sa leátán chun boilgeoga a phléascadh agus fós ligean dóibh cneasú.”

Tógann PLC6DS thart ar 9 n-uaire an chloig agus 36 nóiméad. Do ghlónraí níos sreabhaí, ísleann Digitalfire an teocht thart ar 111 °C (200 °F) ina áit sin; má ísltear rófhada í, “bíonn baol criostalaithe ann le linn na coinneála”. Tá a bhuaicteocht, 1204 °C (2200 °F), faoi bhun 1222 °C (2232 °F) an tábla do chón 6; tuairiscíonn Digitalfire go sroicheann formhór na n-áitheanna cón 6 ag thart ar 1204 °C (2200 °F). Seiceáil é le paca cón i d’áith féin.

Fuarú mall

Ciallaíonn fuarú mall go bhfuaraíonn an rialaitheoir an áith ag ráta socraithe in ionad ligean don teocht titim go saor. Is éard atá sa chlár C6DHSC ó Digitalfire ná PLC6DS agus ina dhiaidh sin fuarú ag 83 °C/h (150 °F/h) ó 1148 °C (2100 °F) síos go 760 °C (1400 °F), agus ansin múchadh. “Feabhsaíonn sé gléigile agus cáilíocht an dromchla” agus cabhraíonn sé le goirm rúitíle, ach féadann fuarú mall “an neamhlonracht a mhéadú” (d’éirigh glónra neamhlonrach amháin tirim) agus féadann sé saol athsheachadán na háithe a ghiorrú. Cuireann L&L clár fuaraithe mhoill do chón 6 ar fáil freisin:

Ar an gcaoi chéanna, tugann rialaitheoirí Skutt rogha réamhthéimh agus rogha fuaraithe aonchéime.

Ar áith láimhe

Ní féidir le háith láimhe na cláir bhácála seo a leanúint go beacht, ach is é an plean céanna é: go réidh ar dtús, go seasta tríd an lár, agus deireadh a mbítear ag faire air. Tá clár bácála Bracker's do ghlónraí ísealbhácála faoi ‘Áitheanna láimhe go mion’, thíos; do chóin níos teo, cuireann sé leis “15–30 nóiméad ar an meán do gach uimhir chóin”. Le piriméadar, cleachtadh agus taifead bácála, is féidir leat titim agus coinneáil nó fuarú mall a dhéanamh go garbh trí na lasca a chasadh síos de láimh, mar a mholann Digitalfire.

Áitheanna láimhe go mion

Conas a oibríonn na lasca

Tá lasca ceithre shuíomh ar áitheanna níos sine (deir L&L gur iad sin a rinneadh roimh 1975 den chuid is mó): ‘Off’, ‘Low’, ‘Medium’ agus ‘High’ (múchta, íseal, meánach, ard), gan aon rud eatarthu. Úsáideann áitheanna níos déanaí lasca cumhachta, marcáilte ‘Off’, ansin 1 go 11, ansin ‘High’ ar áitheanna L&L. Ní sheolann lasc chumhachta níos lú cumhachta. Cuireann sí na heilimintí ar siúl go hiomlán agus múchann sí go hiomlán iad, i dtimthriall a athdhéantar: ar ‘Low’, a deir L&L, “d’fhéadfaidís a bheith ar siúl ar feadh 7 soicind nó mar sin, agus múchta ar feadh 23 soicind, i dtimthriall 30 soicind”. Dá airde an socrú, is ea is faide a fhanann siad ar siúl, agus ar ‘High’ bíonn siad ar siúl an t-am ar fad. Ní céatadáin bheachta iad na huimhreacha, mar sin foghlaim conas a oibríonn d’áith féin le cóin agus le taifid.

Nós imeachta ginearálta L&L

An nós imeachta a mholann L&L d’áith a bhfuil trí lasc agus Kiln-Sitter uirthi, gan ghaothaire:

Cláir bhácála Bracker's

Foilsíonn Bracker's Good Earth Clays, soláthraí cré Meiriceánach, na cláir seo d’áitheanna láimhe gan ghaothaire:

Ní deir Bracker's cén cón seilfe lena dtagann cón a Kiln-Sitter don bhrioscbhácáil, mar sin seiceáil le do phaca cón féin. Le gaothaire íochtarach, is iad na céimeanna céanna iad, ach bíonn an gaothaire ar siúl le linn na bácála agus an fhuaraithe, agus fanann an clúdach dúnta. Molann Bracker's freisin na lasca a ardú i ndiaidh a chéile: ceann ag an am, thart ar 30 nóiméad óna chéile.

Cathain a dhúnfar an clúdach agus a stopfar na poill faire

Ár bpointe tosaigh: dún an clúdach nuair nach dtagann ceo a thuilleadh ar scáthán a choinnítear ag an mbearna, agus ag deargtheocht dhorcha stop gach poll faire ach amháin an ceann uachtair, a fhanann ar oscailt don bhácáil ar fad.

An barr agus an bun a chothromú

Má thaispeánann do phacaí cón go bhfuil an bun níos fuaire ná an barr, molann Orton tosú leis an lasc íochtair ar ‘Medium’ agus an chuid eile ar ‘Low’, agus ansin an lasc íochtair a chur ar ‘High’ ar dtús. Nó fág an lasc uachtair múchta go dtí go mbíonn na cinn eile ar ‘Medium’, ansin ardaigh an lasc uachtair céim amháin taobh thiar díobh, á coinneáil ar ‘Medium’ ar feadh thart ar uair an chloig tar éis do na cinn eile dul ar ‘High’. Bíonn áiteanna atá lódáilte go dlúth níos fuaire, agus tógann lucht níos troime níos faide.

Pointe tosaigh do d’áith féin

Mura raibh treoracha le d’áith, is pointe tosaigh é an tábla thíos a chuireamar le chéile ó na nósanna imeachta foilsithe thuas. Ní clár bácála foilsithe é. Calabraigh é le cóin fhianaise agus coigeartaigh é de réir do thaifead; cuir fad le gach staid do lucht trom nó do phíosaí tiubha.

Má mhúchann an Kiln-Sitter an áith sula mbíonn cóin na seilfe lúbtha, téigh uimhir amháin níos teo sa Kiln-Sitter an chéad uair eile, mar a mholann L&L.

Piriméadar a úsáid

Is éard is piriméadar ann ná tomhsaire teochta a fhaigheann a léamh ó theirmeachúpla, tóireadóir teasa trí bhalla na háithe. Taispeánann sé cé chomh tapa is atá an áith ag ardú, ionas gur féidir leat an colún ceart den tábla cón a roghnú. Ach léann sé in aice leis an mballa, ní ag na píosaí, agus imíonn a léamh ó cheart le himeacht ama. Tugann L&L faoi deara go bhféadfadh earráid níos mó ná 14 °C (25 °F) a bheith i dteirmeachúpla de chineál K tar éis bácálacha go cón 6 arís agus arís eile, “difríocht níos mó ná cón iomlán”, agus nach n-athraíonn cón féintacaithe níos mó ná 2 °C (4 °F). Deir Orton gur gá piriméadair a athchalabrú ó am go ham, agus gur le cóin a sheiceálann tú iad.

Aeráil, féachaint isteach agus sábháilteacht

Aeráil

Go luath sa bhácáil, scaoileann cré agus glónra gal uisce agus múch, aonocsaíd charbóin san áireamh, agus féadann glónraí múch thocsaineach a scaoileadh níos déanaí sa bhácáil freisin. Deir L&L go bhfuil sé “riachtanach” iad a aeráil amach. Gan chóras aerála, ciallaíonn sé sin an clúdach ardaithe ar thaca agus na poill faire ar oscailt sna céimeanna tosaigh, mar atá sna nósanna imeachta thuas; cabhraíonn moilliú an téimh le linn na tréimhse seo leis an gcarbón a dhó amach freisin. In áith gan gaothaire, deir Dawson, a rinne an Kiln-Sitter, freisin an poll faire uachtair a fhágáil ar oscailt don bhácáil ar fad: “laghdóidh an aeráil meathlú páirteanna miotail na háithe agus méadóidh sí saolré chóimeáil an fheadáin”. Athraíonn gaothaire íochtarach (gaothaire cumhachtaithe atá feistithe ar an áith) é seo. Déanann sé an aeráil, mar sin deir Orton go bhfanann an clúdach agus na poill faire dúnta don bhácáil ar fad, ach amháin chun na cóin a sheiceáil, agus deir L&L an gaothaire a fhágáil ar siúl agus na poill faire a dhúnadh le dalláin.

Maidir leis an seomra a aeráil, agus le haláraim aonocsaíde carbóin, féach na treoirleabhair Meascadh sábháilte agus aeráil agus Ná nimhigh do theaghlach.

Le linn don áith a bheith ag bácáil

• Ná féach trí pholl faire ach le spéaclaí táthúcháin scáth 3 atá rátáilte do IR; ní leor spéaclaí gréine. Molann Skutt na dalláin a chasadh isteach ina n-áit ionas nach dtitfidh siad amach.
• Ná fág an áith gan aire thar an am bácála a bhfuiltear ag súil leis; ní cosaint shlánchinnte é Kiln-Sitter.
• Ná bácáil riamh ar aon rud indóite ná in aice leis, mar shampla urlár adhmaid nó cairpéad.
• Coinnigh an glanspás a thugann do lámhleabhar. Téann na figiúirí foilsithe ó 12 orlach (30 cm) go 3 troithe (91 cm); mura ndeir an lámhleabhar tada, is é 18 n-orlach (46 cm) ó bhallaí agus 3 troithe (91 cm) ó aon rud indóite an rogha is sábháilte.
• Coinnigh an spás timpeall ar mheáchan an Kiln-Sitter glan, ionas gur féidir leis titim.
• Nuair a chríochnaíonn an bhácáil, múch na lasca agus cas as an scoradán ciorcaid freisin.

Fuarú agus folmhú

Is cuid den bhácáil é an fuarú. Molann L&L agus Orton: “Lig don áith fuarú go nádúrtha agus an clúdach dúnta”, agus “Ná lig aer fuar isteach in áith the riamh.” Má osclaítear í róluath, “féadann sé scoilteadh a chruthú”, agus crapann an tsilice sna píosaí go tobann agus í ag fuarú thar 573 °C (1063 °F). Gan rialaitheoir, coinnigh an áith dúnta “go dtí go dtiteann an teocht i bhfad faoi bhun na deargtheochta (900°F / 482°C)”, agus ar feadh 8 n-uaire an chloig ar a laghad. Ná brostaigh riamh fuarú áithe atá fós ag breo. Is comhartha ar fhuarú rótapa iad scoilteanna le himill ghéara sna píosaí bácáilte.

Cathain a osclófar agus a fholmhófar an áith

Ár moladh: ná hoscail an clúdach ach faoi bhun thart ar 93 °C (200 °F), agus folmhaigh an áith faoi bhun thart ar 52 °C (125 °F), nó nuair is féidir leat na píosaí a choinneáil go compordach i do lámha loma. Bíonn níos mó foighne ag teastáil le lucht glónra, atá dlúth agus gloiní, ná le lucht brioscbhácála. Gan piriméadar, fan go mbeidh an áith fuaraithe go hiomlán.

Léigh na cóin fhianaise chomh luath is a osclaíonn tú an áith, sula mbogtar aon rud, agus scríobh síos a bhfeiceann tú fad atá sé úr i do chuimhne.

Tar éis na bácála

An bhácáil a thaifeadadh

Scríobh síos gach bácáil: an dáta, an áith, an lucht, an clár bácála nó amanna na lasc, léamh na laisce ama, agus conas a lúb gach cón fianaise agus cón an Kiln-Sitter, seilf ar sheilf. Coinnigh na cóin bhácáilte freisin. Tugann Orton faoi deara: “Má chuirtear torthaí na 6 go 10 mbácáil is déanaí i gcomparáid, feicfear athruithe de réir a chéile san áith, mar shampla eilimintí téimh ag dul in aois.” Is féidir na taifid seo a choinneáil sna taifid bhácála san aip Glazecalc, le colúin a roghnaíonn tú, mar am, teocht, cón, rampa agus coinneáil; is féidir torthaí glónra a chur i do nótaí.

Cúram an Kiln-Sitter

• Glan tacaí an chóin “tar éis gach bácála le scuab shreinge bheag”. Mura dtagann brat seilfe ná cón leáite díobh, cas na tacaí nó cuir tacaí nua ina n-áit; molann Dawson dhá phéire a choinneáil.
• “NÁ CUIR BEALADH DE CHINEÁL AR BITH AR AN KILN-SITTER RIAMH.”
• Scrúdaigh an mhaighdeog gach 6–12 mhí, agus cuir slat nua in áit slaite atá lúbtha nó caite.
• Seiceáil an coigeartú leis an tomhsaire bácála gach 30 bácáil.

Seilfeanna agus brat seilfe

Cosnaíonn brat seilfe na seilfeanna ar ghlónra a shileann, agus ligeann sé do na potaí bácáilte scaradh ón tseilf. Ná cuir é ach ar bharr gach seilfe agus ar urlár na háithe, “thart ar thiús cárta poist”. Is é dea-chleachtas L&L trí bhrat thanaí, agus iad a bhácáil idir gach brat más féidir. Cuireann go leor potadóirí píosaí a bhfuil glónraí leachtacha orthu ar dhiosca brioscbhácáilte freisin, a bhailíonn na braonta. Is gnáthchleachtas é seo, cé nár aimsíomar comhairle ó aon déantóir áitheanna faoi.

Eilimintí

Caitear eilimintí: cruinníonn sraith ocsaíde orthu, sníonn níos lú srutha tríothu, agus éiríonn na bácálacha níos moille. Caitheann coinneálacha fada ag teocht ard na heilimintí agus an teirmeachúpla níos tapa. Molann Skutt bácáil tástála d’áith nua nó d’áith a deisíodh, ionas go ndéanann na heilimintí sraith ocsaíde chosantach. Lean treoracha do dhéantóra chun eilimintí a thástáil agus a athsholáthar.

Fáinní agus barraí

D’úsáid tionscal na Breataine dhá tháscaire eile ar obair teasa freisin. Is dioscaí cothroma iad fáinní Bullers a chrapann i gcomhréir leis an obair teasa agus a thomhaistear le tomhsaire tar éis na bácála. Cromann barraí Holdcroft, ó 1898, sa lár trasna ar dhá thaca, an smaoineamh atá taobh thiar de bharra an Kiln-Sitter. Níor aimsíomar aon tábla a thiontaíonn ceachtar acu go huimhreacha cóin Orton, mar sin úsáideann an treoirleabhar seo cóin Orton; tá sé beartaithe againn fáinní agus barraí a chlúdach i leagan níos déanaí.

Foinsí

• Orton: Using Orton Pyrometric Cones (tábla cón, ©2001)
• Orton: Cones and Firing, a practical guide to successful firings (©2019)
• Orton: Pyrometric cones FAQ
• Dawson: Kiln-Sitter Operating Manual, samhlacha LT-3 agus LT-3K
• L&L Kiln: Manual kiln operation with kiln sitters
• L&L Kiln: Orton firing tips
• L&L Kiln: Pyrometric cones
• L&L Kiln: DynaTrol controller manual
• L&L Kiln: The ceramic process
• Bracker's Good Earth Clays: Firing schedule for manual kilns
• Ceramics Monthly: Bisque Firing 101
• Ceramics Monthly: Tips and Tools: The Kiln Sitter
• Digitalfire: BQ1000 bisque firing schedule
• Digitalfire: PLC6DS cone 6 drop-and-soak schedule
• Digitalfire: C6DHSC cone 6 drop-and-hold slow-cool schedule
• Digitalfire: Bisque
• Glazy: Firing
• Skutt: Ceramic kilns, using the product
• Skutt: KilnMaster operating manual
• Boston University Environmental Health and Safety: Kiln awareness reminder
• Potclays: The difference between stoneware and earthenware
• Wikipedia: Pyrometric cone
• Wikipedia: Pyrometric device